Fimmtudaginn 25. júní verða kynntar fyrirhugaðar breytingar á byggingarreglugerð. Fundurinn verður haldinn á skrifstofu HMS í Borgartúni 21 kl. 14:00, en einnig er hægt að fylgjast með honum á hms.is/streymi.

Breytingarnar eru liður í heildstæðu átaki stjórnvalda til að einfalda regluverk á sviði mannvirkjagerðar, stuðla að skilvirkari stjórnsýslu og skapa betri skilyrði fyrir uppbyggingu húsnæðis og annarra mannvirkja. Jafnframt er lögð áhersla á að viðhalda öryggi og gæðum mannvirkja með markvissari og áhættumiðaðri nálgun í byggingareftirliti.

auka samkeppnishæfni mannvirkjaiðnaðarins með því að fella niður óþarfa stjórnsýslukröfur og innleiða áhættumiðað byggingareftirlit

styrkja neytendavernd og fækka byggingargöllum í íslenskum mannvirkjum

lækka byggingarkostnað og stuðla að aukinni nýsköpun í mannvirkjagerð

Félags- og húsnæðismálaráðherra mun ávarpa fundinn. Að því loknu munu sérfræðingar HMS fara yfir helstu breytingarnar.

Einföldun og nútímavæðing byggingarreglugerðar

Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Tillögur HMS að nýrri byggingarreglugerð voru kynntar á opnum fundi með ráðherra í dag

Styttri málsmeðferðartími byggingarleyfa og aukin neytendavernd með bættu eftirliti eru á meðal ætlaðra áhrifa nýrrar reglugerðar

Óþarfa stjórnsýslukröfur yrðu felldar niður og fagaðilum yrði veitt aukið svigrúm í stað þess að láta þá fylgja forskrifuðum ríkislausnum

Ný byggingarreglugerð gæti aukið samkeppnishæfni mannvirkjaiðnaðarins, styrkt neytendavernd og lækkað byggingarkostnað með því að fella niður óþarfa stjórnsýslukröfur og innleiða áhættumiðað byggingareftirlit. Þetta er meðal þess sem kemur fram í tillögum HMS um einföldun og nútímavæðingu byggingareglugerðar, sem kynntar voru á opnum fundi fyrr í dag.

HMS hefur nú þegar unnið tillögur að breyttu byggingareftirliti í nýrri byggingarreglugerð, en lesa má þær í heild sinni með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, sagðist telja verkefnið vera eitt það mikilvægasta sem ráðist hefði verið í á sviði mannvirkjamála á Íslandi um langt árabil. Um kerfisbreytingu væri að ræða. Ekki væri verið að minnka kröfurnar eða draga úr gæðum mannvirkja heldur gera reglurnar einfaldari, skýrari og markvissari. 

„Við viljum einfalda ferla þar sem það er hægt, en án þess að það komi niður á gæðum. Við viljum fella niður óþarfa stjórnsýslukröfur þar sem þær þjóna ekki skýrum tilgangi. Við viljum skýra ábyrgð þar sem hún hefur verið óljós,” sagði hann og undirstrikaði að fólk yrði að geta treyst því að húsnæðið sem það keypti, leigði eða byggi í stæðist þær kröfur sem gerðar væru til öryggis og gæða. 

Mikill ávinningur með skýrara regluverki og auknu svigrúmi

Byggingarreglugerð er eitt af lykiltækjum stjórnvalda til að tryggja öryggi, grunnkröfur um mannvirki og samfélagslega ábyrgð í mannvirkjagerð. Núverandi reglugerð er hins vegar löng og ítarleg, en hún telur alls 400 greinar og 142 blaðsíður. Sömuleiðis er reglugerðin ekki einföld yfirferðar þar sem henni hefur verið breytt 17 sinnum eftir að hafa verið gefin út árið 2012.

Á undanförnum árum hefur verið kallað eftir breytingum á reglugerðinni af hagaðilum með einföldun í huga. Þeirra á meðal var OECD, sem benti á mörg atriði til úrbóta í reglugerðinni í samkeppnismati sínu á íslenskum byggingariðnaði árið 2020.

Tillögur HMS fela í sér að kröfur í byggingarreglugerðinni byggi á skýrum markmiðum, ábyrgð og faglegri þekkingu og taki mið af fyrirhugaðri notkun mannvirkja. Fagaðilum verði því veitt aukið svigrúm við útfærslu lausna, þar sem ekki þurfi að byggja mannvirki eftir ítarlegum forskriftum. Samhliða því fela tillögurnar í sér einfaldari framsetningu og minna umfang, auk þess sem dregið er úr endurtekningum og hættu á ósamræmi á milli ákvæða reglugerðarinnar. Sem dæmi má nefna að gert er ráð fyrir að kafli um hljóðvist í nýrri reglugerð verði 70% styttri en í gildandi reglugerð.

Hluti af kerfisbreytingu í mannvirkjagerð

Á fundinum voru tillögur HMS að einföldun og nútímavæðingu byggingarreglugerðar settar í samhengi við þau verkefni sem HMS vinnur nú að og miða að því að draga úr byggingarkostnaði og auka neytendavernd. Þeirra á meðal er eitt umsóknarkerfi fyrir byggingarleyfi á Íslandi og tillögur að áhættumiðuðu byggingareftirliti með óháðum skoðunarstofum. Sjá má upptöku af fundinum hér að neðan.

Alls hafa 20 sveitarfélög tekið upp sameiginlegt umsóknarkerfi fyrir byggingarleyfi á Íslandi, en þeirra á meðal er Reykjavíkurborg. Markmið kerfisins er að stuðla að styttri afgreiðslufresti, einfaldari samskiptum og aukinni sjálfvirkni. Stefnt er að því að öll sveitarfélög á landinu verði orðin tengd við samræmda umsóknarkerfið fyrir lok árs.

Áhættumiðað eftirlit fæli í sér að umfang eftirlits yrði ákvarðað út frá helstu áhættuþáttum viðkomandi framkvæmdar, auk frammistöðu löggiltra hönnuða, iðnmeistara og fleiri. Með slíku eftirliti sem framkvæmt yrði af óháðum skoðunarstofum yrði byggingaraðilum með farsæla reynslu af framkvæmdum umbunað með minni kostnaði af eftirliti.

Á næstu mánuðum munu einstakir hlutar byggingarreglugerðar fara í opið samráð hjá HMS. Drög að hverjum kafla í nýrri reglugerð verða birt á vef ásamt greinargerð um breytingarnar, auk þess sem HMS mun halda opna fundi þar sem drögin eru kynnt og boðið verður upp á samtal. Hagaðilum verður í kjölfarið gefinn kostur á að skila inn athugasemdum.

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Á Umhverfismatsdeginum 4. júní sl. fjallaði Ottó Björgvin Óskarsson lögfræðingur HMS á sviði skipulags og umhverfismats, áður lögfræðingur Skipulagsstofnunar, um nýlega úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála

Úrskurðir hafa mikil áhrif á störf skipulags- og umhverfismatssviðs HMS og á sveitarfélög, framkvæmdaaðila og ráðgjafa þeirra

Úrskurðir sem teknir voru fyrir í erindinu voru skógrækt í landi Þverár, dýpkun Sundahafnar, Sigölduvirkjun, Hvalárvirkjun, Gauksstaðir í Suðurnesjabæ og hesthúsasvæði Sleipnis á Selfossi

Mikilvægt er fyrir fagaðila á sviði umhverfismats að taka reglulega fyrir fordæmisgefandi og áhugaverða úrskurði frá úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Í erindi Ottós Björgvins voru teknir fyrir nýlegir úrskurðir, sá elsti frá nóvember 2025 og nýlegasti frá apríl á þessu ári 2026.

Gauksstaðir í Suðurnesjabæ og hesthúsasvæði á Selfossi

Gauksstaðir í Suðurnesjabæ og hesthúsasvæði á Selfossi eru tvö stök mál, sem eru sett hér saman, en að mati úrskurðarnefndar voru annmarkar á mati á umhverfisáhrifum skipulagsáætlana í málunum. Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála felldi úr gildi ákvarðanir beggja sveitarfélaga um að samþykkja nýjar deiliskipulagsáætlanir. Umfjöllun um umhverfisáhrif hefði í báðum málum átt að vera ítarlegri að mati úrskurðarnefndar.

Deilt var um lögmæti ákvörðunar Skipulagsstofnunar um að skógrækt í landi Þverár í Reykjahverfi skyldi háð mati á umhverfisáhrifum. Skógræktin var undir þágildandi 200 ha viðmiði í tölulið 1.04 í 1. viðauka laga nr. 111/2021 en, að mati Skipulagsstofnunar, á verndarsvæði. Því taldi stofnunin að hún væri tilkynningarskyld, sbr. 2. málslið 1. mgr. 18. gr. laganna.

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála felldi ákvörðun Skipulagsstofnunar um matsskyldu úr gildi.

Almenn fyrirmæli sem sett eru fram með lögum nr. 97/2004 og reglugerð nr. 665/2012 um verndun Mývatns og Laxár verða ekki lögð að jöfnu við að allt vatnasvæðið verði álitið verndarsvæði vegna vatnsverndar

Svæðinu hefur ekki verið sett nein verndar- og stjórnunaráætlun

Svæðið nýtur ekki verndar samkvæmt náttúruverndarlögum

Svæðinu hafa ekki verið sett nein verndarmarkmið

Svæðið nýtur ekki verndar samkvæmt reglugerðum um varnir gegn mengun vatns eða reglugerð um neysluvatn

Deilt var um lögmæti ákvörðunar Skipulagsstofnunar um að breyting á framkvæmdinni „Þróun Sundahafnar“ skyldi ekki háð mati á umhverfisáhrifum. Skipulagsstofnun taldi breytinguna tilkynningarskylda samkvæmt tölulið 13.02 í 1. viðauka laga nr. 111/2021. Gert var umhverfismat fyrir þróun Sundahafnar 2021-2022.

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála taldi að framkvæmdin hefði ekki verið tilkynningarskyld og felldi ákvörðun Skipulagsstofnunar úr gildi. Rök nefndarinnar sneru að því að sótt hafði verið um leyfi hjá Umhverfisstofnun en ekki var búið að veita leyfið. Nefndin horfði þá einnig til dómafordæmis Hæstaréttar í máli nr. 20/2005 (Reyðarál).

Deilt var um lögmæti ákvörðunar hreppsnefndar Ásahrepps að veita Landsvirkjun framkvæmdaleyfi fyrir stækkun Sigölduvirkjunar.

Verulegir annmarkar voru á umhverfismatsferlinu, að mati úrskurðanefndar, að því er varðar þann þátt matsins sem snýr að áhrifamati vatnshlota og áhrifum framkvæmdarinnar á vatn. Nefndin gerði einnig athugasemdir við að áhrifamat vatnshlots hefði borist að lokinni kynningu og samráði um umhverfismatsskýrslu.

Deilt var um lögmæti ákvörðunar hreppsnefndar Árneshrepps um að veita framkvæmdaleyfi fyrir fyrsta áfanga Hvalárvirkjunar, sem ætlað er að virkja hluta af rennsli Hvalár, Rjúkanda og Eyvindarfjarðarár á Ströndum til raforkuframleiðslu.

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála taldi að álit Skipulagsstofnunar frá 2017 um matsskýrslu framkvæmdaraðila sem og matsskýrslan sjálf væri haldin slíkum annmörkum að hún væri ekki fullnægjandi grundvöllur til ákvörðunartöku um framkvæmdina.

Ekki var fjallað í matsskýrslunni og álitinu um þær sérstöku jarðmyndanir (trjábolaför) sem kom í ljós 2019 að væru á framkvæmdasvæðinu.

Umfjöllun í matsskýrslu gaf til kynna að við hönnun virkjunarinnar hefðu aðrir raunhæfir valkostir verið skoðaðir, en í reynd hefði nær einungis verið tekið mið af hagkvæmni en ekki umhverfisáhrifum. Því hefði skort lýsingu raunhæfra valkosta með tilliti til tæknilegrar útfærslu framkvæmdar eða starfsemi og annarra staðarvalkosta.

Erindið í heild má horfa á hér að neðan, en upphaf þess má finna eftir 1 klst. og 28 mínútur í spilaranum.

Í framhaldi af erindi Ottós Björgvins hefur HMS hafið samtal við umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið um þau óvissuatriði sem komið hafa fram í kjölfar einstakra úrskurða sem nefnd eru í erindinu.

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Tveimur framhaldsnámskeiðum HMS og Endurmenntunar HÍ lauk nýlega, en þau veita þátttakendum réttindi til að sækja um leyfi til gerðar eignaskiptasamninga eða merkjalýsinga

56 einstaklingar luku námi, 31 í gerð eignaskiptayfirlýsinga og 25 í gerð merkjalýsinga.

Stefnt er að því halda samskonar námskeið aftur innan eins árs

Námskeiði Endurmenntunar Háskóla Íslands (EHÍ) í samstarfi við HMS er ný lokið. Þeir sem standast próf geta nú í kjölfarið óskað eftir leyfisbréfi hjá ráðherra til að gera eignaskiptayfirlýsinga eða merkjalýsingar.

Mikilvægt er að sem flestir einstaklingar hafi leyfi til að gera slíka samninga svo að eigendur fasteigna hafi úr fjölda hæfra einstaklinga á velja, við ráðningu í verkið.

Merkjalýsing er skjal sem lýsir landfræðilegri afmörkun fasteignar (lands/lóðar) auk þess að tilgreina skráningu fasteignar, hvaða eignir eiga merki saman, hvert eignarhlutfall er í séreignar- og sameignarskikum auk upplýsinga um réttindi tengd fasteign.

Eignaskiptayfirlýsing er lögboðinn skriflegur gerningur eigenda fjöleignarhúss sem gerður er á grundvelli fyrirmæla fjöleignarhúsalaga og geymir lýsingu á húsinu og lóð þess og mælir fyrir um skiptingu þess í séreignir, sameign allra og sameign sumra og ákvarðar hlutdeild hvers eiganda í sameign og markar með því grundvöll að réttindum og skyldum eigenda innbyrðis og gagnvart einstökum hlutum húss og lóðar.

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Ný handbók um endurnotkun byggingarvara kom út í gær hjá Grænni byggð

Handbókin er hluti af aðgerð 4.12 í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030

Bent er á skills4reuse með fríu kennsluefni um endurnotkun byggingarefna

Endurnotkun byggingarefna er mikilvægur þáttur í að draga úr úrgangi og styðja við sjálfbæra mannvirkjagerð. Nú hefur verið stigið mikilvægt skref með útgáfu nýrrar handbókar um endurnotkun byggingarvara.

Ný handbók og efnisyfirlit á vef Grænni byggðar

Í vikunni gaf Grænni byggð út handbók um endurnotkun byggingarvara, sem er hugsuð sem hagnýtur leiðarvísir fyrir þau sem vilja taka fyrstu skref í átt að sjálfbærari nýtingu byggingarefna.

Mynd: Handbók um endurnotkun, gefin út af Grænni byggð

Samhliða útgáfunni hefur verið opnuð síða á vef Grænni byggðar þar sem finna má yfirlit yfir mismunandi byggingarefni, möguleika á endurnotkun þeirra og þær hættur sem kunna að fylgja slíkri notkun.

Í handbókinni er meðal annars fjallað um:

möguleika til endurnotkunar byggingarefna

hindranir, m.a. í regluverki, öryggis- og heilsuverndarmálum

möguleika til endurvinnslu og ávinning í formi minni kolefnislosunar

Handbókin er aðgengileg bæði á íslensku og ensku.

Hluti af Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð

Handbókin byggir á aðgerð 4.12 í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030, þar sem lögð er áhersla á að þróa hagnýtar leiðbeiningar um endurnotkun byggingarvara.

skilgreina hvaða byggingarvörur henta til endurnotkunar

skýra hvaða gögn og kröfur þurfa að liggja til grundvallar

draga fram áhættu sem getur fylgt endurnotkun

Mynd: Aðgerð 4.12 í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030, gefin út af Byggjum grænni framtíð

Fræðsluefni um endurnotkun á skills4reuse

Af þessu tilefni er einnig rétt að minna á vefsíðuna skills4reuse, þar sem finna má þrjú námskeið um endurnotkun og endurvinnslu byggingarefna.

Kennsluefnið var þróað fyrir nemendur í iðnnámi en nýtist einnig breiðari hópi. Það er aðgengilegt án endurgjalds og má nota sem sjálfstætt námskeið eða aðlaga að kennslu eftir þörfum. Efnið var unnið með stuðningi frá Norrænu ráðherranefndinni innan norræna samstarfsverkefnisins Nordic Sustainable Construction.

Mynd: Skjáskot af vefsíðunni Skills4reuse, https://www.is.skills4reuse.com/

Saman styðja þessi verkfæri við aukna þekkingu og markvissari innleiðingu endurnotkunar byggingarefna í mannvirkjagerð.

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Í maímánuði voru gefin út níu álit eða ákvarðanir á grundvelli laga um umhverfismat framkvæmda og áætlana

Þar af voru fjögur álit um umhverfismat, tvö álit um matsáætlun og þrjár ákvarðanir um matsskyldu framkvæmdar

Um er að ræða fjölbreyttar framkvæmdir, svo sem efnistöku, endurvinnslustöð, hænsnabú, skógrækt, vegagerð, fiskeldisstöð á landi og ferðaþjónustuuppbyggingu

Landeldi í Hvalfirði - 28.000 tonna eldi á ári – Álit um umhverfismat

Aurora fiskeldi ehf. áformar að byggja landeldistöð fyrir lax á Grundartanga í Hvalfjarðarsveit. Fyrirhuguð framleiðsla er um 28.000 tonn á ári. Stöðin verður staðsett austast á iðnaðarsvæðinu á Grundartanga og verður byggð í þremur áföngum. 33 umsagnir bárust um málið inn á Skipulagsgátt.

Áður en framkvæmdaraðili sækir um leyfi fyrir framkvæmd og starfsemi þarf að ljúka viðeigandi breytingum á aðal- og deiliskipulagi svæðisins.

Sundabraut, Reykjavík – Álit um umhverfismat

Í umhverfismatsskýrslu Vegagerðarinnar eru kynnt áform um lagningu Sundabrautar milli Sæbrautar og Kjalarness. Meginmarkmið framkvæmdarinnar er að bæta samgöngur fyrir alla ferðamáta á svæðinu, stytta vegalengdir og bæta tengingar á milli svæða. Vegagerðin leggur fram tvo aðalvalkosti fyrir þverun Kleppsvíkur, þ.e. milli Sæbrautar við Sundahöfn og Gufuness, annars vegar jarðgöng og hins vegar 30 m háa brú. 122 umsagnir bárust um málið inn á Skipulagsgátt.

Í framhaldi má vænta skipulagsbreytinga hjá Reykjavíkurborg og að nánari útfærslur á framkvæmdinni líti dagsins ljós.

Hoffell í Nesjum, Sveitarfélaginu Hornafirði  – Álit um matsáætlun

Bláa Lónið hf. áformar uppbyggingu við Hoffell í Nesjum í Sveitarfélaginu Hornafirði. Áformað er að reisa hótel og baðstað með veitingaaðstöðu, auk annarrar aðstöðu tengdri útivist og ferðamennsku. 84 umsagnir bárust um málið inn á Skipulagsgátt.

Matsáætlun framkvæmdaraðila er lýsing á því hvernig fyrirhugað er að standa að umhverfismati framkvæmdar. Í áliti HMS um matsáætlun setur stofnunin fram leiðbeiningar stofnunarinnar til framkvæmdaraðila um vinnslu, efni og framsetningu umhverfismatsskýrslu.

Næsta skref í ferlinu er undirbúningur umhverfismatsskýrslu af hálfu framkvæmdaraðila sem síðar verður lögð fram til kynningar áður en HMS gefur út álit um umhverfismat framkvæmdarinnar.

Efnistaka í Gandheimum, Hvalfjarðarsveit – Álit um umhverfismat

Skógrækt í landi Villingavatns í Grafningi – Álit um umhverfismat

Vikurnám við Merkihvol, Rangárþingi ytra – Álit um matsáætlun

Endurvinnslustöð lífræns úrgangs í Þorlákshöfn, Ölfusi - Matsskylduákvörðun

Niðurstaða: Framkvæmd háð umhverfismati.

Skógrækt í Fagranesi í Öxnadal, Hörgársveit - Matsskylduákvörðun

Niðurstaða: Framkvæmd ekki háð umhverfismati. Ákvörðun HMS hefur verið kærð til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. Úrskurður liggur ekki fyrir.

Sætún II Ungauppeldi, Reykjavíkurborg - Matsskylduákvörðun

Niðurstaða: Framkvæmd ekki háð umhverfismati.

Fasteignamat í Grindavík verður óbreytt á næsta ári

 Óvissa er um verðmæti fasteigna í bænum þar sem ekki hefur verið virkur fasteignamarkaður þar frá árinu 2023

Matsvirði fasteigna mun miðast við áætlað gangvirði eigna í febrúar 2023

Alþingi hefur samþykkt breytingu á lögum um skráningu, merki og mat fasteigna sem framlengir óbreytt fasteignamat í Grindavíkurbæ til ársins 2027. Samkvæmt breytingunni skal fasteignamat allra fasteigna í sveitarfélaginu áfram miða við fasteignamat ársins 2024, það er gangvirði eigna í febrúar 2023. Ákvörðunin er tekin vegna áframhaldandi óvissu um verðmæti fasteigna í Grindavík í kjölfar jarðhræringa og eldsumbrota á Reykjanesskaga.

Forsendur vantar fyrir hefðbundnu fasteignamati

Fasteignamat byggir að jafnaði á mati á gangverði fasteigna út frá markaðsupplýsingum og viðskiptum sambærilegra eigna. Frá rýmingu Grindavíkurbæjar í nóvember 2023 hafa hins vegar ekki átt sér stað fasteignaviðskipti sem endurspegla eðlilega markaðsvirkni í bænum. Því liggja ekki fyrir nægjanlegar upplýsingar til að unnt sé að framkvæma nýtt fasteignamat með sambærilegum hætti og annars staðar á landinu.

Í þessu samhengi bendir HMS á að ekki sé hægt að byggja fasteignamat á þeim viðskiptum sem átt hafa sér stað í tengslum við uppkaup Fasteignafélagsins Þórkötlu, þar sem kaupverð í þeim viðskiptum var ákveðið með sérstökum lögum og endurspeglar því ekki hefðbundna markaðsverðmyndun.

Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að áfram sé veruleg óvissa um framhald eldsumbrota á Reykjanesskaga. Frá því að kvikugangur myndaðist undir Grindavík og Sundhnúksgígaröð í nóvember 2023 hafa orðið eldgos ítrekað á svæðinu og enn mælist kvikusöfnun undir Svartsengi. Af þeim sökum var lagt til í frumvarpinu að fasteignamat í Grindavík verði áfram byggt á sama verðgrunni og áður, þar til forsendur skapast til að framkvæma nýtt og áreiðanlegt mat á verðmæti fasteigna í sveitarfélaginu.

HMS ákvað við endurmat fasteignamats fyrir árin 2025 og 2026 að halda fasteignamati í Grindavík óbreyttu vegna þessa. Með nýsamþykktri lagabreytingu hefur Alþingi ákveðið að sama fyrirkomulag gildi einnig fyrir fasteignamat ársins 2027.

Nánari upplýsingar um lagabreytinguna má finna hér.

Alþingi framlengir óbreytt fasteignamat í Grindavík til ársins 2027

Um 16 prósent kaupsamninga í apríl vörðuðu nýjar íbúðir

Hlutdeildarlán stuðla að því að fyrstu kaupendur kaupi nýjar íbúðir

Fyrstu kaupendur hafa staðið að baki rúmlega 40 prósent kaupsamninga um nýjar íbúðir á árinu

Alls 765 kaupsamningum um íbúðarhúsnæði var þinglýst í apríl, þar af um 16 prósent um nýjar íbúðir. Hlutfallið mældist 20 prósent meðal fyrstu kaupenda í apríl sem hafa verið líklegri til að kaupa nýjar íbúðir en aðrir einstaklingar undanfarin misseri.

Þetta er meðal þess sem fjallað er um í nýrri mánaðarskýrslu HMS fyrir júnímánuð sem gefin var út í gær. Upptöku af kynningu á helstu atriðum skýrslunnar má nálgast í spilaranum hér að neðan.

Um 16 prósent kaupsamninga í apríl voru um nýjar íbúðir

Rétt rúmlega 16 prósent þinglýstra kaupsamninga í apríl vörðuðu nýjar íbúðir. Hlutfall nýrra íbúða af seldum íbúðum hækkaði jafnt og þétt frá 2016 fram að ársbyrjun 2021 þegar um fjórði hver kaupsamningur varðaði nýja íbúð. Á þeim tíma voru vextir í sögulegu lágmarki og fasteignamarkaðurinn fór á flug. Samhliða gekk hratt á birgðir af nýjum íbúðum og framboð þeirra þurrkaðist nánast út í ársbyrjun 2022.

Eftir að vextir tóku að hækka á ný frá og með miðju ári 2021 fram að hausti 2023 fjölgaði nýjum íbúðum til sölu umtalsvert og hlutfall nýrra íbúða af seldum lækkaði samhliða. Hlutfallið tók þó stökk á síðari hluta árs 2023 og mældist rúmlega 27 prósent frá desember 2023 fram í febrúar 2024, en lækkaði svo aftur um mitt ár 2024.

Fyrstu kaupendur eru líklegri til að kaupa nýjar íbúðir en aðrir einstaklingar

Stökkið skýrist að mestu leyti af háu hlutfalli kaupsamninga um nýjar íbúðir meðal lögaðila og fyrstu kaupenda, líkt og sjá má á myndinni hér að neðan sem sýnir þriggja mánaða meðaltal af hlutfallinu eftir tegund kaupenda. Hvað varðar fyrstu kaupendur má geta þess að í júní 2023 voru hámarksverð íbúða sem gátu hlotið hlutdeildarlán hækkuð auk þess sem tekjumörk úrræðisins voru uppfærð. Breytingarnar leiddu til aukinnar eftirspurnar eftir hlutdeildarlánum sem eingöngu eru veitt til kaupa á nýjum íbúðum. 

Um það bil 20 prósent kaupsamninga um fyrstu fasteignakaup í apríl vörðuðu nýjar íbúðir, en hlutfallið hefur farið hækkandi undanfarna mánuði líkt og sjá má á myndinni hér að ofan. Hlutfallið hefur jafnframt verið hærra meðal fyrstu kaupenda heldur en annarra kaupenda að mestu leyti frá miðju ári 2023 en fram að árslokum 2020 hafði það legið nokkuð lægra meðal fyrstu kaupenda. Hlutdeildarlánin voru einmitt kynnt til sögunnar í lok árs 2020 og hafa síðan þá stuðlað að kaupum fyrstu kaupenda á nýjum íbúðum.

Hlutdeild fyrstu kaupenda í kaupsamningum um nýjar íbúðir hefur farið vaxandi undanfarinn áratug

Þrátt fyrir að hlutfall kaupsamninga um nýjar íbúðir hafi verið lægst meðal einstaklinga sem eru ekki að kaupa sína fyrstu íbúð hafa þeir verið kaupendur í stærstum hluta kaupsamninga um nýjar íbúðir undanfarinn áratug. Á síðustu árum hefur hlutdeild fyrstu kaupenda þó farið vaxandi á meðan hlutdeild annarra kaupenda hefur farið lækkandi. Þetta má sjá á myndinni hér að neðan sem sýnir hvernig kaupsamningar um nýjar íbúðir hafa dreifst á milli fyrstu kaupenda, annarra kaupenda og lögaðila undanfarin ár.

Fyrstu kaupendur eru líklegri en aðrir einstaklingar til að kaupa nýjar íbúðir

Mest skoðað

Breytingarnar eru liður í heildstæðu átaki stjórnvalda til að einfalda regluverk á sviði mannvirkjagerðar, stuðla að skilvirkari stjórnsýslu og skapa betri skilyrði fyrir uppbyggingu húsnæðis og annarra mannvirkja.

Tillögur HMS að nýrri byggingarreglugerð

Viðburðir á vegum HMS

Smelltu á töluna til að fá frekari upplýsingar

Lykiltölur HMS

Hlutverk Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar er að vernda líf og heilsu, eignir og umhverfi með því að tryggja virkt eftirlit með gæðum og öryggi í mannvirkjagerð, brunavörnum, minnkun vistspors og réttleika skráningar fasteigna.

Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun

Lykiltölur HMS

Landið allt

Lykiltölur HMS

Fréttir

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Umhverfismat í maímánuði

Alþingi framlengir óbreytt fasteignamat í Grindavík til ársins 2027

Fyrstu kaupendur eru líklegri en aðrir einstaklingar til að kaupa nýjar íbúðir

Fréttir

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Umhverfismat í maímánuði

Alþingi framlengir óbreytt fasteignamat í Grindavík til ársins 2027

Fyrstu kaupendur eru líklegri en aðrir einstaklingar til að kaupa nýjar íbúðir

Tillögur HMS að nýrri byggingarreglugerð

Tillögur HMS að nýrri byggingarreglugerð

Viðburðir á vegum HMS

Einföldun og nútímavæðing byggingarreglugerðar