Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Stofnframlög

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Aðfluttir leigjendur greiða að jafnaði hærra leiguverð en innfæddir leigjendur þrátt fyrir að íbúðir aðfluttra séu að meðaltali minni

Hærra leiguverð aðfluttra skýrist að hluta til af því að aðfluttir leigja flestir af einkaaðilum og búa síður í félagslegu húsnæði

Þegar leigt er af einstaklingum á höfuðborgarsvæðinu greiða aðfluttir þó 5% hærri heildarleigu fyrir 9% smærri íbúðir

Aðfluttir leigjendur greiddu að meðaltali rúmar 243 þúsund krónur í húsaleigu í janúar 2026 samanborið við tæpar 213 þúsund krónur meðal innfæddra leigjenda, þrátt fyrir að aðfluttir hafi leigt að jafnaði litlu minni íbúðir. Hærra leiguverð aðfluttra skýrist að hluta til af ólíkri samsetningu leigusala og staðsetningu leiguhúsnæðis. Jafnvel þótt tekið sé tillit til þess greiddu aðfluttir að meðaltali 5% hærri heildarleigufjárhæð fyrir um 9% smærri leiguíbúðir þar sem þeir leigðu af einstaklingum á höfuðborgarsvæðinu.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í skýrslu HMS um stöðuna á leigumarkaði 2026 sem birt var í lok mars. Nánar verður fjallað um innihald skýrslunnar á Húsnæðisdeginum 2026 sem haldinn verður í húsakynnum HMS miðvikudaginn 22. apríl næstkomandi. Nánari upplýsingar um viðburðinn og skráningu er að finna með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Samsetning leigusala og staðsetning húsnæðis hefur áhrif

Hærra leiguverð aðfluttra skýrist að hluta til af ólíkri samsetningu leigusala, en af þeim leigusamningum sem voru í gildi í leiguskrá í janúar 2026 leigðu um 44% aðfluttra leigjenda af einstaklingsleigusölum samanborið við um 30% innfæddra leigjenda. Einungis 7% aðfluttra leigjenda leigðu af sveitarfélögum og 15% af óhagnaðardrifnum leigufélögum á meðan tæplega helmingur innfæddra leigjenda leigði af slíkum leigusölum í janúar 2026.

Staðsetning hefur jafnframt áhrif á leiguverð, en leiguverð er að jafnaði hæst á höfuðborgarsvæðinu, lægra í nágrenni þess og lægst annars staðar á landsbyggðinni. Mikill meirihluti leigusamninga í leiguskrá HMS varðar íbúðir sem staðsettar eru á höfuðborgarsvæðinu, hvort sem litið er til aðfluttra eða innfæddra leigjenda, til samræmis við búsetudreifingu þjóðarinnar almennt.

Hallar á aðflutta leigjendur á höfuðborgarsvæðinu

Ef eingöngu er litið til leigusamninga um íbúðir sem staðsettar eru á höfuðborgarsvæðinu og leiguverð er greint eftir tegund leigusala og uppruna leigjenda má sjá að aðfluttir leigjendur greiða að jafnaði 5% hærra heildarleiguverð fyrir um 9% smærri leiguíbúðir þegar leigt er af einstaklingsleigusölum. Meðalfermetraverðið er um 15% hærra.

Aðfluttir greiða hærra leiguverð fyrir smærri íbúðir þegar leigt er af einstaklingum

HMS hefur endurvakið útgáfu á Rb-blöðunum, sem eru tækni- og leiðbeiningablöð um mannvirkjagerð. Viðfangsefni Rb-blaðanna hafa verið fjölbreytt í gegnum tíðina. Í tengslum við útgáfu nýrra blaða endurútgefur HMS, í lok hvers mánaðar, eldri blöð sem fjalla um málefni líðandi stundar.

Rb-blað mánaðarins fjallar um frágang eldhúsa.

Rb-blaðið Frágangur eldhúsa – m.t.t. vatnstjóna var gefið út í maí 2017 af Nýsköpunarmiðstöð Íslands. Höfundur blaðsins er Jón Sigurjónsson.

Frágangur eldhúsa, í ljósi þess að tækjabúnaður í eldhúsum hefur sífellt orðið meiri og flóknari, krefst mikillar varúðar og skipulagningar, sérstaklega ef takmarka á eða koma í veg fyrir vatnstjón. Sem dæmi verða 70% af vatnstjónum í eldhúsum við eða á svæðinu við eldhúsvaskinn.

Lengi hefur vantað skýrar frágangsdeilur við frágang tækjabúnaðar í eldhúsum til að komast hjá hvimleiðum og dýrum vatnslekum. Einkum er þessi frágangur viðkvæmur í timburhúsum. Í Rb-blaðinu er reynt að bæta úr þeirri þörf og draga upp skýrar og öruggar frágangsdeililausnir. Reynt er að hafa deililausnir þannig að hugsanlegur vatnsleki verði fljótt sýnilegur og valdi þar með sem allra minnstu tjóni.

Skipulagning íbúðarhúsa í dag er með þeim hætti að eldhús og stofa eru oft eitt stórt alrými, sem einnig kallar á öruggar, smekklegar og vel útfærðar deililausnir.

Það hægir á umsvifum á fasteignamarkaði að mati fasteignasala 

Flestir fasteignasalar telja verð fara lækkandi í fasteignakaupum

Virkni jókst hins vegar á fasteignamarkaðnum á milli febrúar og mars 

Virkni fasteignamarkaðarins er lítil miðað við árstíma og fáir skoða eignir í fyrstu viku sölutíma þessa stundina, samkvæmt niðurstöðum úr könnun HMS meðal fasteignasala sem framkvæmd var í tólfta sinn þann 8. apríl síðastliðinn. Niðurstöðurnar bera merki um áframhaldandi kólnun á fasteignamarkaði og verðlækkanir að mati fasteignasala. Færri kaupsamningum var þinglýst í febrúar síðastliðnum samanborið við febrúar í fyrra.  

Hægir á markaðnum að mati fasteignasala

Fasteignasalar greina kólnun á markaði og í byrjun apríl töldu níu af hverjum tíu fasteignasölum virkni markaðarins vera frekar litla eða mjög litla miðað við árstíma. Hlutfallið var 91% í byrjun nóvember á síðasta ári, þegar óvissa á lánamarkaði var mikil í kjölfar dóms Hæstaréttar í vaxtamálinu, en hafði en lækkaði eftir að óvissunni var eytt. Hlutfall fasteignasala sem telja virknina mjög litla er þó lægra nú, eða 35% samanborið við 49% í byrjun nóvember 2025.

Á sama tíma og fasteignasalar telja virkni markaðar vera litla miðað við árstíma telja þeir verðþróun á markaðnum einkennast í auknum mæli af verðlækkunum. Um sjö af hverjum tíu fasteignasölum töldu verð fara lækkandi í byrjun apríl, samanborið við um 60% í byrjun mars og 50% í byrjun febrúar.

Fleiri íbúðir til sölu og færri skoða eignir í fyrstu viku sölutíma

Framangreind þróun á mati fasteignasala endurspeglar meðal annars þróun á framboði íbúða til sölu að undanförnu. Líkt og sjá má á myndinni hér að neðan hefur framboðið aukist mjög undanfarið á landsvísu, hvort sem litið er til nýrra íbúða eða annarra íbúða. Um 6.200 íbúðir voru til sölu í byrjun aprílmánaðar og hefur þeim fjölgað um rúmlega 1.800 á einu ári.

Aðsókn í opin hús og einkaskoðanir á fasteignum til sölu gefa góða vísbendingu um fjölda mögulegra kaupenda á markaðnum. Samkvæmt niðurstöðum úr könnun HMS meðal fasteignasala hefur fækkað í hópi þeirra sem skoða hverja fasteign á fyrstu viku sölutíma hennar. Nýjustu mælingar sýna að algengast sé að innan við fjórir skoði hverja eign á fyrstu viku sölutíma, en í mars var álíka algengt að fjöldinn væri á bilinu 4 til 8.

Kaupsamningum fækkaði um 8% milli ára í febrúar

Rétt um 800 kaupsamningum um íbúðarhúsnæði var þinglýst á landinu öllu í febrúar síðastliðnum, samkvæmt upplýsingum úr mælaborði um veltu og fjölda kaupsamninga. Færri kaupsamningum var þinglýst í nýliðnum febrúarmánuði samanborið við í febrúarmánuðum áranna 2025 og 2024, en 877 kaupsamningum var þinglýst í febrúar í fyrra og árið 2024 voru þeir rúmlega þúsund talsins. 

Þegar þessi frétt er birt hafði 949 kaupsamningum um íbúðarhúsnæði þegar verið þinglýst í marsmánuði en 1.113 kaupsamningum var þinglýst í mars í fyrra. Þeim gæti þó enn fjölgað þar sem allt að sex vikna töf getur verið á því að kaupsamningar komi fram í mælaborðinu sökum þess tíma sem tekur að ganga frá og þinglýsa samningunum. 

Færri skoða eignir í fyrstu viku sölutíma samkvæmt fasteignasölum 

716 útköll alls, þar af 81 vegna umferðaslysa.

65 gróðureldar, óvenju hátt og oft af mannavöldum.

116 eldar utan bygginga, flestir á suðvesturhorninu.

Slökkvilið landsins sinntu alls 716 útköllum á fyrsta ársfjórðungi 2026. Þar af voru 81 útköll vegna umferðaslysa. Útköll vegna elds utan bygginga voru óvenju mörg eða 116 atvik og þar af voru 91 tilfelli á suðvesturhorni landsins. Á meðal verkefna slökkviliða voru 52 útköll vegna brunaviðvörunarkerfa þar sem ekki reyndist vera eldur, heldur fals boð þar sem viðvörunarkerfi fóru í gang án þess að hætta væri til staðar. Þetta kemur fram í gögnum útkallsskýrslugrunns slökkviliða, sem HMS hefur unnið tölfræðiupplýsingar úr á tímabilinu.

Útköll vegna gróðurelda óvenju mörg

Á fyrsta ársfjórðungi 2026 voru 65 útköll vegna gróðurelda sem er óvenju hátt á þessum árstíma. Samkvæmt gögnum frá Veðurstofu Íslands einkenndist tíðarfar í janúar og febrúar, af óvenju mildu og hægviðrasömu veðri, með litlum snjó og miklum þurrk fyrstu tvo mánuði ársins. Við þessar aðstæður er gróðurinn frostþurrkaður, sina og lúpína er mikil eldsmatur og því þarf að fara mjög varlega í umgengni við með eld. Af þessum 65 gróðureldum mátti rekja 18 atvik til flugelda, en 47 atvik voru að völdum íkveikju eða óvarlegrar meðferðar elds. Stærsti sinueldurinn var 22. febrúar sl. við Elliðavatn, þar sem 32 hektarar brunnu og vatnsból höfuðborgarsvæðisins var sett í hættu.  

Fyrstu viðbrögð við gróðureldum er að hringja í 112 og láta vita af staðsetningu. HMS gaf út nýja og uppfærða kennslubók um gróðurelda í júní 2025, sem er aðgengileg á vefnum Gróðureldar. Bókin er ætluð slökkviliðum landsins og öllum þeim sem koma að forvörnum, skipulagi eða viðbrögðum vegna gróðurelda.

Eldur utan byggingar voru 116 sem er óvenju mikið og þarf að horfa til ársins 2017 til að finna sambærilega tölu, 78% tilfella voru á suðuvesturhorni landsins. Flestir brunar utan byggingar voru vegna elds í ruslagámum og síðan ökutækjum. Í 27 tilfellum, af þeim 116 sem skráð voru, var um íkveikju að ræða.

Slökkviliðin sinna fjölbreyttum og krefjandi verkefnum þegar kemur að slökkvi- og björgunarþjónustu sveitarfélaga. Með lögbundnum verkefnum má nefna slökkvistarf, reykköfun, björgun á fastklemmdu fólki, t.d. vegna umferðarslysa, auk eldvarnareftirlit og forvarnir.

Slökkvilið landsins sinntu 716 útköllum á fyrsta ársfjórðungi 2026

Tilkynning til námsmanna

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Aðfluttir greiða hærra leiguverð fyrir smærri íbúðir þegar leigt er af einstaklingum

Frágangur eldhúsa

Færri skoða eignir í fyrstu viku sölutíma samkvæmt fasteignasölum

Slökkvilið landsins sinntu 716 útköllum á fyrsta ársfjórðungi 2026

Fleiri fréttir

Aðfluttir greiða hærra leiguverð fyrir smærri íbúðir þegar leigt er af einstaklingum

Frágangur eldhúsa

Færri skoða eignir í fyrstu viku sölutíma samkvæmt fasteignasölum

Slökkvilið landsins sinntu 716 útköllum á fyrsta ársfjórðungi 2026