Langflest heimili sem þiggja húsnæðisbætur eiga litlar eða engar eignir. Hækkun skerðingarmarka húsnæðisbóta vegna eigna hefur því haft takmörkuð bein áhrif á greiðslu húsnæðisbóta. Þetta er meðal þess sem kemur fram í greiningu HMS á greiðslum húsnæðisbóta í apríl 2026.

Skerð­ing­ar­mörk hús­næð­is­bóta vegna eigna hafa rúm­lega tvö­fald­ast frá 2017

Skerðingarmörk húsnæðisbóta vegna eigna hafa hækkað verulega undanfarin ár. Árið 2017 voru neðri mörk 6,5 milljónir króna og efri mörk 10,4 milljónir króna, en hafa síðan þá hækkað í áföngum. Neðri mörkin  eru nú 13,9 milljónir króna og efri mörkin 22,2 milljónir króna. Í dag eru fá heimili sem þiggja húsnæðisbætur sem verða fyrir skerðingu vegna eigna.

Um 32% heimila sem þáðu húsnæðisbætur í apríl eiga engar eignir og um 67% þeirra voru með eignir undir neðri skerðingarmörkum eins og þau eru í dag.  Aðeins um 1,1% heimila sem þáðu húsnæðisbætur í apríl voru með eignir yfir þeim mörkum og urðu því fyrir skerðingu bóta vegna eigna. Ekkert heimili sem þáði húsnæðisbætur var hins vegar með eignir yfir 22,2 milljónum króna, enda myndu bæturnar þá skerðast að fullu.

Hækk­un eigna­marka hef­ur haft tak­mörk­uð áhrif á greiðsl­ur hús­næð­is­bóta

Hækkun eignamarka frá árinu 2017 virðist hafa haft áhrif á lítinn hluta heimila sem þáði húsnæðisbætur vegna leigu í apríl. Langflest þeirra, eða 91,4%, eiga eignir undir 6,5 milljónum króna og hefðu því ekki orðið fyrir bótaskerðingu vegna eigna þrátt fyrir að eignamörk hefðu haldist óbreytt frá 2017. Um 8,6% heimila sem þáðu húsnæðisbætur í apríl hefðu hins vegar fengið skertar bætur eða ekki átt rétt á bótum ef ekki hefði komið til hækkunar skerðingarmarka vegna eigna.

Gögnin benda jafnframt til þess að ávinningur af hækkun eignamarka komi fyrst og fremst fram sem minni bótaskerðing hjá heimilum með eignir á bilinu 6,5 til 13,9 milljónir króna, eða alls 5,5% heimila sem þáðu húsnæðisbætur í mánuðinum.  Um 3,1% heimila sem fengu greiddar húsnæðisbætur í apríl hefðu hins vegar ekki haft rétt á húsnæðisbótum árið 2017 þegar efri skerðingarmörk voru 10,4 milljónir króna.

Á myndinni hér að neðan má sjá að stærstur hluti heimila sem þiggur húsnæðisbætur leigir húsnæði sem er í einkaeigu, óháð eignastöðu. Á myndinni sést jafnframt að flest heimili sem þiggja húsnæðisbætur eru með eignir undir neðri skerðingarmörkum eins og þau voru árið 2017, óháð tegund leiguhúsnæðis.

Tæp­ur millj­arð­ur króna var greidd­ur í hús­næð­is­stuðn­ing vegna leigu í apr­íl

Þann 30. apríl síðastliðinn greiddi HMS um 992 milljónir króna í húsnæðisstuðning til leigjenda vegna leigu í apríl. Greiðslurnar styðja við þúsundir heimila um land allt og miða að því að draga úr húsnæðiskostnaði tekju- og efnaminni leigjenda og auka húsnæðisöryggi þeirra.

Húsnæðisstuðningurinn skiptist í tvo meginflokka, annars vegar almennar húsnæðisbætur og hins vegar sérstakan húsnæðisstuðning sveitarfélaga.

Stærsti hluti greiðslna í apríl var vegna almennra húsnæðisbóta. HMS greiddi tæpar 959 milljónir króna til um 17.986 heimila í almennar húsnæðisbætur. Þetta samsvarar um þriðjungi af áætlaðri stærð leigumarkaðarins, en HMS áætlar að hann telji um 50 þúsund heimili.

Auk þess greiddi HMS sérstakan húsnæðisstuðning fyrir sveitarfélögin Skagafjörð og Kópavog sem hluta af tilraunaverkefni stjórnvalda. Í apríl voru greiddar tæpar 33 milljónir króna til 1.064 heimila í Kópavogi og 83 heimila í Skagafirði. Sérstakur húsnæðisstuðningur er á vegum sveitarfélaganna og er honum ætlað að styðja við þá sem eiga erfitt með að standa straum af húsnæðiskostnaði vegna fjárhagslegra og félagslegra aðstæðna.