Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Kjarni kærumálsins varðar hvort synja hefði átt endurnýjun rekstrarleyfis sökum nálægðar við mikilvægan fjarskiptastreng

Í nýlegum úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála (hér eftir nefnd ÚUA) var tekin fyrir kæra á ákvörðun Matvælastofnunar um að endurnýja rekstrarleyfi fyrir sjókvíaeldi á laxi í Arnarfirði. Kærandinn Míla er eigandi og rekstraraðili sæstrengs í Arnarfirði

Strandsvæðisskipulag Vestfjarða öðlaðist gildi í mars 2023. Eitt eldissvæða Arnarlax í Arnarfirði, við Tjaldaneseyrar, er að mestu leyti innan reits í nýtingarflokknum Lagnir og vegir (LV) í strandsvæðisskipulaginu

Skoða þurfi áhættuna betur að áliti HMS

Í áliti HMS frá 5. maí sl. um samræmi tillögu vegna endurnýjun rekstrarleyfis við strandsvæðisskipulag Vestfjarða kemur fram að fjarskiptastrengir séu ráðandi landnýting innan LV reita, þar á meðal á reit LV6. Af því leiði að önnur nýting á reitnum, þar á meðal sjókvíaeldi, þurfi að geta farið fram án þess að skerða öryggi eða virkni þeirra innviða sem nýtingarflokkurinn tekur til. Í áliti sínu gerir HMS ekki skipulagslega athugasemd við staðsetningu fiskeldis á LV6, í ljósi túlkunar innviðaráðuneytisins á fjarskiptalögum og þess að 7 fulltrúar svæðisráðs telja að gert sé ráð fyrir sjókvíaeldi á reit LV6. Í niðurlagi álits HMS segir stofnunin eftirfarandi: Í samræmi við áherslur innviðaráðuneytis og almenn ákvæði strandsvæðisskipulags um að öryggi fjarskipta sé í fyrirrúmi á reitnum, er þó áréttuð þörf á áhættumati og ábyrgð framkvæmdaraðila á að leggja fram gögn um að starfsemin hafi ekki áhrif á ásættanlegt öryggi strengsins.  

ÚUA telur að tilefni hafi verið til nánari rannsóknar

ÚUA telur að það hefði verið eðlilegt að Matvælastofnun tæki tillit til sjónarmiða Mílu sem lutu að áhættu fyrir fjarskiptastrenginn vegna fiskeldisins. Kröfur um sönnun þess að fiskeldið raski ekki öryggi strengsins hvíli á framkvæmdaraðilanum. Að áliti ÚUA orkar afstaða Matvælastofnunar um að engin áhætta skapist af nálægð fiskeldisins við fjarskiptastrenginn tvímælis og er ekki nægilega ígrunduð með tilliti til stefnumörkunar strandsvæðisskipulagsins um öryggi fjarskipta.

Með vísan til sjónarmiða um meðalhóf ákvað ÚUA að ógilda ekki ákvörðun Matvælastofnunar um endurnýjað rekstrarleyfi. Fram kemur í úrskurðarorðum ÚUA að Matvælastofnun eigi að taka til efnislegrar meðferðar að nýju hvort strandsvæðisskipulag Vestfjarða girði fyrir endurnýjun á rekstrarleyfinu.

Sjá úrskurð úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála í heild sinni

Sjá Strandsvæðisskipulag Vestfjarða í vefsjá

Strandsvæðisskipulag Vestfjarða í brennidepli úrskurðar

Samþykktar umsóknir árið 2026 nema samtals um 3,5 milljörðum króna

Uppsöfnuð eftirspurn var unnin upp í júlí

HMS hefur lokið úthlutun hlutdeildarlána vegna ágústmánaðar. Á fyrstu átta mánuðum ársins hafa alls 240 umsóknir um hlutdeildarlán verið samþykktar og nemur samanlögð fjárhæð þeirra um 3,5 milljörðum króna.

Eftirspurn var ítrekað umfram það fjármagn sem var til úthlutunar á fyrri hluta ársins og frá mars til  júní var því fjóra mánuði í röð valið af handahófi úr hópi umsókna sem uppfylltu öll skilyrði til úthlutunar.

Uppsöfnuð eftirspurn unnin upp í júlí

Í kjölfar mikillar ásóknar á vormánuðum söfnuðust upp umsóknir sem uppfylltu skilyrði hlutdeildarlána en fengu ekki úthlutun. Í júlí dugði fjármagnið hins vegar fyrir öllum umsóknum sem uppfylltu skilyrði og tókst þá að afgreiða uppsafnaða eftirspurn eftir lánunum.

Í töflu hér að neðan má sjá fjölda og fjárhæð samþykktra umsókna námunduð að næstu milljón fyrir árið 2026

Hlutdeildarlán ágúst

Alls voru 32 umsóknir til yfirferðar vegna úthlutunar í ágúst. Eftir yfirferð voru 15 umsóknir samþykktar og nam samanlögð fjárhæð þeirra 225,7 milljónum króna.

Samþykktar umsóknir dreifðust á sjö sveitarfélög. Af 15 samþykktum umsóknum voru níu vegna kaupa á höfuðborgarsvæðinu.

Fjölda og fjárhæð samþykktra umsókna í ágúst, námunduð að næstu milljón, má sjá í töflu hér að neðan.

Hlutdeildarlán ágúst 2

Hlutdeildarlán eru veitt til kaupa á nýjum íbúðum og eru ætluð fyrstu kaupendum, og þeim sem ekki hafa átt fasteign síðustu fimm ár og eru undir tilteknum tekjumörkum. Markmið lánanna er að aðstoða kaupendur við að komast inn á húsnæðismarkaðinn með því að brúa bilið við fasteignakaup.

Úthlutað er í hverjum mánuði og er nú opið fyrir umsóknir til 14. september. Til úthlutunar að þessu sinni eru að lágmarki 630 milljónir króna.

Nánari upplýsingar um hlutdeildarlán og umsóknarferlið má finna á Ísland.is.

240 umsóknir um hlutdeildarlán samþykktar það sem af er ári

Að heimsfaraldrinum undanskildum hefur hlutdeild fyrstu kaupenda ekki verið hærri í 19 ár

Fyrstu kaupendur eru þó færri í ár en þeir hafa verið á síðustu árum

Að meðaltali hefur þriðjungur allra kaupsamninga verið um fyrstu kaup

Fyrstu kaupendur komu að rúmlega 36% allra kaupsamninga sem þinglýst var á fyrri helmingi þessa árs. Hlutfall fyrstu kaupa á fasteignamarkaði er með því hæsta sem mælst hefur frá árinu 2007, þótt fjöldi fyrstu kaupenda sé undir meðaltali síðustu ára.

Þetta er á meðal þess sem fjallað verður um í mánaðarskýrslu HMS fyrir septembermánuð, en skýrslan kemur út fimmtudaginn 17. september.

Þriðjungur allra kaupsamninga hafa verið um fyrstu kaup

Í mælaborði um fyrstu kaupendur á heimasíðu HMS má nálgast mánaðartölur um fjölda kaupsamninga eftir tegund kaupenda frá ársbyrjun 2007. Samkvæmt mælaborðinu hafa fyrstu kaupendur að jafnaði staðið að baki 32% allra kaupsamninga á tímabilinu.

Á mynd hér að neðan má sjá fjölda og hlutfall fyrstu kaupa eftir árshelmingum. Líkt og myndin sýnir hefur hlutdeild fyrstu kaupa verið nokkuð stöðug á tímabilinu, en hún var þó sérstaklega lítil eftir fjármálahrunið árið 2009 og í kringum uppkaup Þórkötlu á fasteignum í Grindavík árið 2024.

Á fyrri helmingi þessa árs hefur hlutfall fyrstu kaupa náð 36%, sem er með því hæsta sem mælst hefur síðustu 19 árin. Ef litið er til síðustu sex mánaða er hlutfallið 37%. Hlutfallið hefur aðeins verið sambærilegt á tímum heimsfaraldursins árin 2020 og 2021, en þá komu fyrstu kaupendur að 37% allra kaupsamninga.

Færri fyrstu kaupendur en á síðustu árum

Þrátt fyrir hátt hlutfall fyrstu kaupa er fjöldi kaupsamninga fyrstu kaupenda undir meðaltali síðustu tíu ára. Á fyrri helmingi þessa árs komu fyrstu kaupendur að 1.762 kaupsamningum, en að meðaltali voru um 1.900 kaupsamningar hjá fyrstu kaupendum í hverjum árshelmingi á tímabilinu 2016-2025.

Þegar vextir voru í lágmarki á árunum 2020 og 2021 voru kaupsamningar fyrstu kaupenda um 2.870 á hverjum árshelmingi, rúmlega helmingi fleiri en þeir voru á fyrri hluta þessa árs. Þó hafa fleiri íbúðir verið keyptar af fyrstu kaupendum á nýliðnum árshelmingi heldur en á nokkrum árshelmingi á tímabilinu 2008-2019.

Líkt og HMS fjallaði um í mánaðarskýrslu sinni fyrir ágústmánuð njóta langflestir fyrstu kaupendur aðstoðar frá foreldrum eða nánum ættingjum þegar kemur að kaupum á fyrstu fasteign, samkvæmt fasteignasölum. Hlutdeildarlán frá HMS hafa einnig skipt máli, en rúmlega fimmtungur fasteignasala segjast hafa komið að fasteignakaupum fyrstu kaupenda sem fjármögnuð voru með hlutdeildarláni á síðasta ári.

Hagdeild HMS hefur útbúið nýjan póstlista fyrir alla sem vilja fylgjast með húsnæðismálum. Áskrifendur póstlistans munu fá helstu greiningar sendar til sín úr mánaðarskýrslum HMS, ásamt tilfallandi greiningum um fasteigna-, leigu-, lána- og byggingarmarkaðinn og auglýsingum um komandi viðburði.

Hægt er að skrá sig á póstlistann með því að smella á hnappinn hér fyrir neðan.

Hlutdeild fyrstu kaupenda hefur aukist á síðustu árum

HMS greiddi alls 924 milljónir króna í húsnæðisstuðning til leigjenda vegna leigu í ágúst

Yfir 17 þúsund heimili á leigumarkaði fengu húsnæðisbætur í mánuðinum

Rúmlega 1.200 heimili í Skagafirði og Kópavogi fengu sérstakan húsnæðisstuðning

Þann 1. september síðastliðinn greiddi HMS um 924 milljónir króna í húsnæðisstuðning til leigjenda vegna leigu í ágúst. Greiðslurnar styðja við þúsundir heimila um land allt og miða að því að draga úr húsnæðiskostnaði tekju- og efnaminni leigjenda og auka húsnæðisöryggi þeirra.

Húsnæðisstuðningurinn skiptist í tvo meginflokka, annars vegar almennar húsnæðisbætur og hins vegar sérstakan húsnæðisstuðning sveitarfélaga.

Stærsti hluti greiðslna í ágúst var vegna almennra húsnæðisbóta. HMS greiddi tæpar 889 milljónir króna til um 17.558 heimila í almennar húsnæðisbætur. Þetta samsvarar um þriðjungi af áætlaðri stærð leigumarkaðarins, en HMS áætlar að hann telji um 50 þúsund heimili.

Sér­stak­ur hús­næð­isstuðn­ing­ur fyr­ir Kópa­vog og Skaga­fjörð

Auk þess greiddi HMS sérstakan húsnæðisstuðning fyrir sveitarfélögin Skagafjörð og Kópavog sem hluta af tilraunaverkefni stjórnvalda. Í ágúst voru greiddar tæpar 35 milljónir króna til 1.126 heimila í Kópavogi og 84 heimila í Skagafirði. Sérstakur húsnæðisstuðningur er á vegum sveitarfélaganna og er honum ætlað að styðja við þá sem eiga erfitt með að standa straum af húsnæðiskostnaði vegna fjárhagslegra og félagslegra aðstæðna.

Greiðsla húsnæðisbóta í ágúst 2026

HMS annast markaðseftirlit með rafföngum á Íslandi, en BSI á Íslandi ehf. framkvæmir skoðanir á rafföngum í umboði HMS

Frá maí til ágúst voru 104 heimsóknir farnar til söluaðila og 3.160 rafföng skimuð, meðal annars með yfirferð merkinga og CE-merkinga

Flest skimuð rafföng voru lýsingarbúnaður, raflagnabúnaður og heimilistæki, alls 2.326 vörur af þeim 3.160 sem voru skimaðar

HMS annast markaðseftirlit með rafföngum á Íslandi. Stofnunin fylgist með rafföngum á markaði og tekur við ábendingum frá notendum og öðrum aðilum. Faggilt skoðunarstofa, BSI á Íslandi ehf, annast í umboði HMS, framkvæmd skoðana á rafföngum á markaði í samræmi við gildandi samning hverju sinni, verklagsreglur og skoðunarhandbók stofnunarinnar.

Á tímabilinu maí til ágúst á þessu ári var farið í 104 heimsóknir til söluaðila raffanga, í þessum heimsóknum voru 3.160 rafföng „skimuð.“ Með skimun er átt við lauslega skoðun á sem flestum rafföngum á viðkomandi sölustað með það að markmiði að sigta út rafföng sem ekki uppfylla kröfur, m.a. með því að yfirfara merkingar, þ.m.t. CE-merkingar.

Af skimuðum rafföngum flokkuðust flest sem lýsingarbúnaður (806), raflagnabúnaður (794) og heimilistæki (726).

104 heimsóknir til söluaðila raffanga frá maí til ágúst 2026

104 heimsóknir til söluaðila raffanga frá maí til ágúst 2026

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Strandsvæðisskipulag Vestfjarða í brennidepli úrskurðar

240 umsóknir um hlutdeildarlán samþykktar það sem af er ári

Hlutdeild fyrstu kaupenda hefur aukist á síðustu árum

Greiðsla húsnæðisbóta í ágúst 2026

Fleiri fréttir

Strandsvæðisskipulag Vestfjarða í brennidepli úrskurðar

240 umsóknir um hlutdeildarlán samþykktar það sem af er ári

Hlutdeild fyrstu kaupenda hefur aukist á síðustu árum

Greiðsla húsnæðisbóta í ágúst 2026