Hí­býla­auð­ur

Íbúðarhúsnæði með opinberum stuðningi í 100 ár var rannsókn á vettvangi verkefnisins Híbýlaauðs þar sem leiðarstef og grundvöllur voru gæði íbúða og jákvæð áhrif þeirra á upplifun, líðan og tengsl milli fólks.

Rannsóknin var hluti af útgáfuverkefni Híbýlaauðs þar sem áhersla var lögð á þróun reykvísks íbúðarhúsnæðis með tilliti til notagildis, lífsgæða íbúa, birtu og hagrænna þátta, svo sem virðis opinberrar fjárfestingar og síðast en ekki síst loftslagsmála.

Hildur Gunnarsdóttir og Elsa Ævarsdóttir leiddu rannsóknina sem var unnin í þverfaglegu samstarfi við aðra þátttakendur Híbýlaauðs á sviði arkitektúrs, verkfræði, hagfræði og miðlunar, ásamt þátttöku og rýni erlendra sérfræðinga. Húsnæðisuppbygging með opinberum stuðningi var skoðuð á víðum grunni og sagan rakin með áhrifamiklum dæmum.

Rannsóknin byggði á fyrri rannsóknum Hildar Gunnarsdóttur um uppbyggingu húsnæðis með opinberum stuðningi í kjölfar nýrra laga um almennar íbúðir frá árinu 2016, þar sem talað var um „dönsku leiðina“. Kafað var dýpra í samanburð innlendra laga og regluverks við dönsku fyrirmyndina.

Magn, framboð og fermetrar voru fyrirferðarmiklir þættir í umræðu um húsnæðismál. Fátt var hins vegar mikilvægara fyrir líf okkar og lífsgæði en hvernig við bjuggum og hvernig húsnæði og umhverfi í kringum okkur var skipulagt og hannað. Litið var til baka á þær breytingar sem orðið höfðu á hönnun íslenskra heimila undanfarna áratugi og varpað fram spurningum um hvort nýlegt laga- og regluverk hefði stuðlað að gæðum íbúðarhúsnæðis sem byggt var með opinberum stuðningi eða hvort endurskoða þyrfti forsendur þess og framkvæmd.

Rannsóknin var viðamikil og náði til margra þátta. Tekin voru viðtöl við íbúa og sérfræðinga, hérlendis og erlendis, og farið í staðbundnar myndatökur með ljósmyndara. Vettvangsferðir, innanlands og utan, voru einnig hluti af verkefninu, sem og rýni eldri ljósmynda, gagna og fjölmiðlaumfjöllunar. Þátttaka í ráðstefnum hafði mótandi áhrif á rannsóknina, svo sem Green Building í Kaupmannahöfn og Future of Housing í London. Rannsakendur heimsóttu einnig fjölmörg söfn og fylgdust með fræðsluerindum, til dæmis í Kaupmannahöfn, Frankfurt, Berlín og London. Þá mátti nefna þátttöku í viðburðum á vegum Híbýlaauðs, til dæmis á Hönnunarmars 2024 þar sem hópurinn setti upp viðburðinn „Viltu búa með mér“ í Hafnarhúsinu. Auk þess tók Hildur þátt í og flutti erindi á viðburðum á vegum Asks/HMS. Unnið var að gerð teikninga og gagna og texti fór í ítarlegan yfirlestur og yfirferð, bæði með sérfræðingum innan Híbýlaauðs og utan hópsins. Það styttist í útgáfu og vinna við uppsetningu og hönnun bókarinnar var hafin.