Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Tillögur HMS að nýrri byggingarreglugerð voru kynntar á opnum fundi með ráðherra í dag

Styttri málsmeðferðartími byggingarleyfa og aukin neytendavernd með bættu eftirliti eru á meðal ætlaðra áhrifa nýrrar reglugerðar

Óþarfa stjórnsýslukröfur yrðu felldar niður og fagaðilum yrði veitt aukið svigrúm í stað þess að láta þá fylgja forskrifuðum ríkislausnum

Ný byggingarreglugerð gæti aukið samkeppnishæfni mannvirkjaiðnaðarins, styrkt neytendavernd og lækkað byggingarkostnað með því að fella niður óþarfa stjórnsýslukröfur og innleiða áhættumiðað byggingareftirlit. Þetta er meðal þess sem kemur fram í tillögum HMS um einföldun og nútímavæðingu byggingareglugerðar, sem kynntar voru á opnum fundi fyrr í dag.

HMS hefur nú þegar unnið tillögur að breyttu byggingareftirliti í nýrri byggingarreglugerð, en lesa má þær í heild sinni með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Breytingarnar eru liður í heildstæðu átaki stjórnvalda til að einfalda regluverk á sviði mannvirkjagerðar, stuðla að skilvirkari stjórnsýslu og skapa betri skilyrði fyrir uppbyggingu húsnæðis og annarra mannvirkja. Jafnframt er lögð áhersla á að viðhalda öryggi og gæðum mannvirkja með markvissari og áhættumiðaðri nálgun í byggingareftirliti.

auka samkeppnishæfni mannvirkjaiðnaðarins með því að fella niður óþarfa stjórnsýslukröfur og innleiða áhættumiðað byggingareftirlit

styrkja neytendavernd og fækka byggingargöllum í íslenskum mannvirkjum

lækka byggingarkostnað og stuðla að aukinni nýsköpun í mannvirkjagerð

Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, sagðist telja verkefnið vera eitt það mikilvægasta sem ráðist hefði verið í á sviði mannvirkjamála á Íslandi um langt árabil. Um kerfisbreytingu væri að ræða. Ekki væri verið að minnka kröfurnar eða draga úr gæðum mannvirkja heldur gera reglurnar einfaldari, skýrari og markvissari. 

„Við viljum einfalda ferla þar sem það er hægt, en án þess að það komi niður á gæðum. Við viljum fella niður óþarfa stjórnsýslukröfur þar sem þær þjóna ekki skýrum tilgangi. Við viljum skýra ábyrgð þar sem hún hefur verið óljós,” sagði hann og undirstrikaði að fólk yrði að geta treyst því að húsnæðið sem það keypti, leigði eða byggi í stæðist þær kröfur sem gerðar væru til öryggis og gæða. 

Mikill ávinningur með skýrara regluverki og auknu svigrúmi

Byggingarreglugerð er eitt af lykiltækjum stjórnvalda til að tryggja öryggi, grunnkröfur um mannvirki og samfélagslega ábyrgð í mannvirkjagerð. Núverandi reglugerð er hins vegar löng og ítarleg, en hún telur alls 400 greinar og 142 blaðsíður. Sömuleiðis er reglugerðin ekki einföld yfirferðar þar sem henni hefur verið breytt 17 sinnum eftir að hafa verið gefin út árið 2012.

Á undanförnum árum hefur verið kallað eftir breytingum á reglugerðinni af hagaðilum með einföldun í huga. Þeirra á meðal var OECD, sem benti á mörg atriði til úrbóta í reglugerðinni í samkeppnismati sínu á íslenskum byggingariðnaði árið 2020.

Tillögur HMS fela í sér að kröfur í byggingarreglugerðinni byggi á skýrum markmiðum, ábyrgð og faglegri þekkingu og taki mið af fyrirhugaðri notkun mannvirkja. Fagaðilum verði því veitt aukið svigrúm við útfærslu lausna, þar sem ekki þurfi að byggja mannvirki eftir ítarlegum forskriftum. Samhliða því fela tillögurnar í sér einfaldari framsetningu og minna umfang, auk þess sem dregið er úr endurtekningum og hættu á ósamræmi á milli ákvæða reglugerðarinnar. Sem dæmi má nefna að gert er ráð fyrir að kafli um hljóðvist í nýrri reglugerð verði 70% styttri en í gildandi reglugerð.

Hluti af kerfisbreytingu í mannvirkjagerð

Á fundinum voru tillögur HMS að einföldun og nútímavæðingu byggingarreglugerðar settar í samhengi við þau verkefni sem HMS vinnur nú að og miða að því að draga úr byggingarkostnaði og auka neytendavernd. Þeirra á meðal er eitt umsóknarkerfi fyrir byggingarleyfi á Íslandi og tillögur að áhættumiðuðu byggingareftirliti með óháðum skoðunarstofum. Sjá má upptöku af fundinum hér að neðan.

Alls hafa 20 sveitarfélög tekið upp sameiginlegt umsóknarkerfi fyrir byggingarleyfi á Íslandi, en þeirra á meðal er Reykjavíkurborg. Markmið kerfisins er að stuðla að styttri afgreiðslufresti, einfaldari samskiptum og aukinni sjálfvirkni. Stefnt er að því að öll sveitarfélög á landinu verði orðin tengd við samræmda umsóknarkerfið fyrir lok árs.

Áhættumiðað eftirlit fæli í sér að umfang eftirlits yrði ákvarðað út frá helstu áhættuþáttum viðkomandi framkvæmdar, auk frammistöðu löggiltra hönnuða, iðnmeistara og fleiri. Með slíku eftirliti sem framkvæmt yrði af óháðum skoðunarstofum yrði byggingaraðilum með farsæla reynslu af framkvæmdum umbunað með minni kostnaði af eftirliti.

Á næstu mánuðum munu einstakir hlutar byggingarreglugerðar fara í opið samráð hjá HMS. Drög að hverjum kafla í nýrri reglugerð verða birt á vef ásamt greinargerð um breytingarnar, auk þess sem HMS mun halda opna fundi þar sem drögin eru kynnt og boðið verður upp á samtal. Hagaðilum verður í kjölfarið gefinn kostur á að skila inn athugasemdum.

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Á Umhverfismatsdeginum 4. júní sl. fjallaði Ottó Björgvin Óskarsson lögfræðingur HMS á sviði skipulags og umhverfismats, áður lögfræðingur Skipulagsstofnunar, um nýlega úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála

Úrskurðir hafa mikil áhrif á störf skipulags- og umhverfismatssviðs HMS og á sveitarfélög, framkvæmdaaðila og ráðgjafa þeirra

Úrskurðir sem teknir voru fyrir í erindinu voru skógrækt í landi Þverár, dýpkun Sundahafnar, Sigölduvirkjun, Hvalárvirkjun, Gauksstaðir í Suðurnesjabæ og hesthúsasvæði Sleipnis á Selfossi

Mikilvægt er fyrir fagaðila á sviði umhverfismats að taka reglulega fyrir fordæmisgefandi og áhugaverða úrskurði frá úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála. Í erindi Ottós Björgvins voru teknir fyrir nýlegir úrskurðir, sá elsti frá nóvember 2025 og nýlegasti frá apríl á þessu ári 2026.

Gauksstaðir í Suðurnesjabæ og hesthúsasvæði á Selfossi

Gauksstaðir í Suðurnesjabæ og hesthúsasvæði á Selfossi eru tvö stök mál, sem eru sett hér saman, en að mati úrskurðarnefndar voru annmarkar á mati á umhverfisáhrifum skipulagsáætlana í málunum. Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála felldi úr gildi ákvarðanir beggja sveitarfélaga um að samþykkja nýjar deiliskipulagsáætlanir. Umfjöllun um umhverfisáhrif hefði í báðum málum átt að vera ítarlegri að mati úrskurðarnefndar.

Deilt var um lögmæti ákvörðunar Skipulagsstofnunar um að skógrækt í landi Þverár í Reykjahverfi skyldi háð mati á umhverfisáhrifum. Skógræktin var undir þágildandi 200 ha viðmiði í tölulið 1.04 í 1. viðauka laga nr. 111/2021 en, að mati Skipulagsstofnunar, á verndarsvæði. Því taldi stofnunin að hún væri tilkynningarskyld, sbr. 2. málslið 1. mgr. 18. gr. laganna.

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála felldi ákvörðun Skipulagsstofnunar um matsskyldu úr gildi.

Almenn fyrirmæli sem sett eru fram með lögum nr. 97/2004 og reglugerð nr. 665/2012 um verndun Mývatns og Laxár verða ekki lögð að jöfnu við að allt vatnasvæðið verði álitið verndarsvæði vegna vatnsverndar

Svæðinu hefur ekki verið sett nein verndar- og stjórnunaráætlun

Svæðið nýtur ekki verndar samkvæmt náttúruverndarlögum

Svæðinu hafa ekki verið sett nein verndarmarkmið

Svæðið nýtur ekki verndar samkvæmt reglugerðum um varnir gegn mengun vatns eða reglugerð um neysluvatn

Deilt var um lögmæti ákvörðunar Skipulagsstofnunar um að breyting á framkvæmdinni „Þróun Sundahafnar“ skyldi ekki háð mati á umhverfisáhrifum. Skipulagsstofnun taldi breytinguna tilkynningarskylda samkvæmt tölulið 13.02 í 1. viðauka laga nr. 111/2021. Gert var umhverfismat fyrir þróun Sundahafnar 2021-2022.

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála taldi að framkvæmdin hefði ekki verið tilkynningarskyld og felldi ákvörðun Skipulagsstofnunar úr gildi. Rök nefndarinnar sneru að því að sótt hafði verið um leyfi hjá Umhverfisstofnun en ekki var búið að veita leyfið. Nefndin horfði þá einnig til dómafordæmis Hæstaréttar í máli nr. 20/2005 (Reyðarál).

Deilt var um lögmæti ákvörðunar hreppsnefndar Ásahrepps að veita Landsvirkjun framkvæmdaleyfi fyrir stækkun Sigölduvirkjunar.

Verulegir annmarkar voru á umhverfismatsferlinu, að mati úrskurðanefndar, að því er varðar þann þátt matsins sem snýr að áhrifamati vatnshlota og áhrifum framkvæmdarinnar á vatn. Nefndin gerði einnig athugasemdir við að áhrifamat vatnshlots hefði borist að lokinni kynningu og samráði um umhverfismatsskýrslu.

Deilt var um lögmæti ákvörðunar hreppsnefndar Árneshrepps um að veita framkvæmdaleyfi fyrir fyrsta áfanga Hvalárvirkjunar, sem ætlað er að virkja hluta af rennsli Hvalár, Rjúkanda og Eyvindarfjarðarár á Ströndum til raforkuframleiðslu.

Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála taldi að álit Skipulagsstofnunar frá 2017 um matsskýrslu framkvæmdaraðila sem og matsskýrslan sjálf væri haldin slíkum annmörkum að hún væri ekki fullnægjandi grundvöllur til ákvörðunartöku um framkvæmdina.

Ekki var fjallað í matsskýrslunni og álitinu um þær sérstöku jarðmyndanir (trjábolaför) sem kom í ljós 2019 að væru á framkvæmdasvæðinu.

Umfjöllun í matsskýrslu gaf til kynna að við hönnun virkjunarinnar hefðu aðrir raunhæfir valkostir verið skoðaðir, en í reynd hefði nær einungis verið tekið mið af hagkvæmni en ekki umhverfisáhrifum. Því hefði skort lýsingu raunhæfra valkosta með tilliti til tæknilegrar útfærslu framkvæmdar eða starfsemi og annarra staðarvalkosta.

Erindið í heild má horfa á hér að neðan, en upphaf þess má finna eftir 1 klst. og 28 mínútur í spilaranum.

Í framhaldi af erindi Ottós Björgvins hefur HMS hafið samtal við umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið um þau óvissuatriði sem komið hafa fram í kjölfar einstakra úrskurða sem nefnd eru í erindinu.

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Tveimur framhaldsnámskeiðum HMS og Endurmenntunar HÍ lauk nýlega, en þau veita þátttakendum réttindi til að sækja um leyfi til gerðar eignaskiptasamninga eða merkjalýsinga

56 einstaklingar luku námi, 31 í gerð eignaskiptayfirlýsinga og 25 í gerð merkjalýsinga.

Stefnt er að því halda samskonar námskeið aftur innan eins árs

Námskeiði Endurmenntunar Háskóla Íslands (EHÍ) í samstarfi við HMS er ný lokið. Þeir sem standast próf geta nú í kjölfarið óskað eftir leyfisbréfi hjá ráðherra til að gera eignaskiptayfirlýsinga eða merkjalýsingar.

Mikilvægt er að sem flestir einstaklingar hafi leyfi til að gera slíka samninga svo að eigendur fasteigna hafi úr fjölda hæfra einstaklinga á velja, við ráðningu í verkið.

Merkjalýsing er skjal sem lýsir landfræðilegri afmörkun fasteignar (lands/lóðar) auk þess að tilgreina skráningu fasteignar, hvaða eignir eiga merki saman, hvert eignarhlutfall er í séreignar- og sameignarskikum auk upplýsinga um réttindi tengd fasteign.

Eignaskiptayfirlýsing er lögboðinn skriflegur gerningur eigenda fjöleignarhúss sem gerður er á grundvelli fyrirmæla fjöleignarhúsalaga og geymir lýsingu á húsinu og lóð þess og mælir fyrir um skiptingu þess í séreignir, sameign allra og sameign sumra og ákvarðar hlutdeild hvers eiganda í sameign og markar með því grundvöll að réttindum og skyldum eigenda innbyrðis og gagnvart einstökum hlutum húss og lóðar.

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Ný handbók um endurnotkun byggingarvara kom út í gær hjá Grænni byggð

Handbókin er hluti af aðgerð 4.12 í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030

Bent er á skills4reuse með fríu kennsluefni um endurnotkun byggingarefna

Endurnotkun byggingarefna er mikilvægur þáttur í að draga úr úrgangi og styðja við sjálfbæra mannvirkjagerð. Nú hefur verið stigið mikilvægt skref með útgáfu nýrrar handbókar um endurnotkun byggingarvara.

Ný handbók og efnisyfirlit á vef Grænni byggðar

Í vikunni gaf Grænni byggð út handbók um endurnotkun byggingarvara, sem er hugsuð sem hagnýtur leiðarvísir fyrir þau sem vilja taka fyrstu skref í átt að sjálfbærari nýtingu byggingarefna.

Mynd: Handbók um endurnotkun, gefin út af Grænni byggð

Samhliða útgáfunni hefur verið opnuð síða á vef Grænni byggðar þar sem finna má yfirlit yfir mismunandi byggingarefni, möguleika á endurnotkun þeirra og þær hættur sem kunna að fylgja slíkri notkun.

Í handbókinni er meðal annars fjallað um:

möguleika til endurnotkunar byggingarefna

hindranir, m.a. í regluverki, öryggis- og heilsuverndarmálum

möguleika til endurvinnslu og ávinning í formi minni kolefnislosunar

Handbókin er aðgengileg bæði á íslensku og ensku.

Hluti af Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð

Handbókin byggir á aðgerð 4.12 í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030, þar sem lögð er áhersla á að þróa hagnýtar leiðbeiningar um endurnotkun byggingarvara.

skilgreina hvaða byggingarvörur henta til endurnotkunar

skýra hvaða gögn og kröfur þurfa að liggja til grundvallar

draga fram áhættu sem getur fylgt endurnotkun

Mynd: Aðgerð 4.12 í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030, gefin út af Byggjum grænni framtíð

Fræðsluefni um endurnotkun á skills4reuse

Af þessu tilefni er einnig rétt að minna á vefsíðuna skills4reuse, þar sem finna má þrjú námskeið um endurnotkun og endurvinnslu byggingarefna.

Kennsluefnið var þróað fyrir nemendur í iðnnámi en nýtist einnig breiðari hópi. Það er aðgengilegt án endurgjalds og má nota sem sjálfstætt námskeið eða aðlaga að kennslu eftir þörfum. Efnið var unnið með stuðningi frá Norrænu ráðherranefndinni innan norræna samstarfsverkefnisins Nordic Sustainable Construction.

Mynd: Skjáskot af vefsíðunni Skills4reuse, https://www.is.skills4reuse.com/

Saman styðja þessi verkfæri við aukna þekkingu og markvissari innleiðingu endurnotkunar byggingarefna í mannvirkjagerð.

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Umsóknarfrestur vegna stuðnings Burðar við flutning brunahólfandi innihurða til brunaprófana hjá DBI í Danmörku rennur út 30. júní 2026

Brunaprófanir hjá faggiltum prófunarstofum eru lykilforsenda öryggis og áreiðanleika byggingarvara

Burður styður íslenska framleiðendur með flutningi hurða til Danmerkur og aðgengi að brunaprófunum hjá DBI

Íslenskir framleiðendur brunahólfandi innihurða sem vilja nýta sér stuðning Burðar við flutning innihurða til brunaprófana hjá DBI (Danish Institute of Fire and Security Technology) í Danmörku þurfa að senda beiðni á burdur@hms.is eigi síðar en 30. júní 2026.

Þeir framleiðendur sem þegar hafa sótt um og fengið staðfestingu þurfa ekki að sækja um aftur.

Brunaprófanir hjá faggiltum prófunarstofum eru lykilforsenda þess að hægt sé að staðfesta eiginleika byggingarvara og tryggja að þær uppfylli kröfur um öryggi og gæði.

Burður er í samstarfi við DBI og felst stuðningurinn meðal annars í því að:

Annast flutning brunahólfandi hurða frá Íslandi til Danmerkur

Tryggja aðgengi íslenskra framleiðenda að brunaprófunum hjá DBI

Tengja framleiðendur við ráðgjafa DBI eftir þörfum

Framleiðendur bera sjálfir kostnað af brunaprófunum.

Rétt er að árétta að umsókn um stuðning skuldbindur framleiðendur ekki til að nýta sér hann síðar á ferlinum.

HMS gegnir leiðbeinandi hlutverki en veitir ekki ráðgjöf um framkvæmd brunaprófana. Framleiðendum er bent á að leita beint til DBI eða annarra sérfræðiráðgjafa vegna prófana.

Einnig er bent á Brunatæknifélag Íslands (BTÍ) sem þekkir vel til stuðningsins og fyrirkomulags brunaprófana.

Umsóknarfrestur vegna stuðnings við brunaprófanir 
rennur út 30. júní

Umsóknarfrestur vegna stuðnings við brunaprófanir rennur út 30. júní

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Stuðningur Burðar

Hlutverk HMS í framkvæmd brunaprófana

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Fleiri fréttir

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Umsóknarfrestur vegna stuðnings við brunaprófanir rennur út 30. júní

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Stuðn­ing­ur Burð­ar

Hlut­verk HMS í fram­kvæmd bruna­próf­ana

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Fleiri fréttir

HMS leggur til einfaldari og nútímalegri byggingarreglugerð

Nýlegir úrskurðir Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þýðing þeirra

Lok náms til að gera eignaskiptayfirlýsingar og merkjalýsingar

Endurnotkun byggingarefna: ný handbók komin út og fræðsluefni aðgengilegt

Stuðningur Burðar

Hlutverk HMS í framkvæmd brunaprófana