Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Stofnframlög

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Árið 2025 var metár í tilkynningum um hættulegar vörur í Safety Gate, en að meðaltali voru birtar um 100 tilkynningar á viku samkvæmt nýrri skýrslu Evrópusambandsins.

Alls voru birtar 4.671 tilkynningar um hættulegar vörur á árinu og 5.795 aðgerðir skráðar í kjölfarið, sem undirstrikar mikilvægi samhæfðra viðbragða ríkja innan Evrópu.

Snyrtivörur voru oftast tilkynntar sem hættulegar vörur, en þar á eftir komu leikföng, rafmagnsvörur og raftæki.

Árið 2025 var metár í tilkynningum um hættulegar vörur og voru að meðaltali um 100 tilkynningar um hættulegar vörur birtar í  Safety Gate gáttinni á viku. Þetta kemur fram í skýrslu sem Evrópusambandið gaf út á dögunum um tilkynningar í Safety Gate fyrir árið 2025. Safety Gate er sameiginleg evrópskt tilkynningagátt um hættulegar vörur.

Alls voru 4.671 tilkynningar um hættulegar vörur birtar í gáttinni á síðasta ári og 5.795 aðgerðir um framkvæmdir í kjölfarið á birtum tilkynningum skráðar. Í því samhengi er rétt að geta þess að ef eitt ríki sendir inn tilkynningu um hættulega vöru, þurfa önnur ríki innan Evrópu að grípa til viðeigandi ráðstafana innan síns yfirráðasvæðis ef sama vara fyrirfinnst þar. Markmið með upplýsingagáttinni er að tryggja skilvirkt upplýsingaflæði milli ríkja í Evrópu um hættulegar vörur á markaði og stuðla að skjótum, samhæfðum viðbrögðum markaðseftirlitsyfirvalda, til þess að koma megi í veg fyrir eða takmarka að vörur sem metnar hafa verið hættulegar haldi áfram í dreifingu eða notkun á EES-svæðinu.

Snyrtivörur og leikföng efst á lista yfir hættulegar vörur

Lang flestar tilkynningar í Safety Gate árið 2025 voru vegna snyrtivara, líkt og árið 2024. Þar á eftir komu tilkynningar vegna leikfanga, rafmagnsvara og raftækja. 

Efnaáhætta var sá áhættuflokkur sem var algengastur í tilkynningum um hættulegar vörur. Í skýrslunni segir að það endurspegli jafnframt mikinn fjölda tilkynninga um snyrtivörur. Stór hluti efnaáhættu tengdist efninu BMHCA (Lilial), sem hefur verið bannað í ESB frá því í mars 2022 vegna hættu á skaðlegra áhrifa á húð og krabbameini. Efnahætta tengdist einnig tilkynningum um vörur í öðrum flokkum. Það átti t.d. við um þalöt í plastleikföngum og efni á borð við blý og SCCP efnis í rafbúnaði og köplum. Þessi efni geta haft skaðleg áhrif bæði á heilsu og umhverfi.

Þótt flestar tilkynningar um hættulegar vörur hafi verið vegna snyrtivara þá voru flestar skráðar aðgerðir í kjölfar birtra tilkynninga um vörur sem fundust í fleiri en einu landi tengdar innköllunum á ökutækjum. Það bendir til þess að innköllunarferli í þeim geira séu vel skipulögð og að sömu tegundir ökutækja séu seldar víða innan Evrópu.

HMS er tengiliður fyrir Safety Gate á Íslandi og annast samskipti við stofnanir innan Evrópu og önnur EES-ríki vegna tilkynninga og viðbragða. 

Íslensk stjórnvöld sendu fimm tilkynningar um hættulegar vörur til birtingar í Safety Gate og fylgdu eftir 24 málum vegna annarra birtra tilkynninga.

Hér má sjá yfirlit yfir tilkynningar í Safety Gate í öllum ríkjum Evrópu.

Vöruvaktin – íslensk upplýsingasíða fyrir neytendur

Sérstök athygli er vakin á því að ef stjórnvöld telja að tilkynningar í Safety Gate taki til vara sem eru í dreifingu hérlendis birta þau tilkynningar vegna þeirra á Vöruvaktinni. Vöruvaktin er upplýsingasíða sem er tileinkuð tilkynningum og fræðslu um vöruöryggi fyrir neytendur hérlendis. Að henni standa þau stjórnvöld sem sinna markaðseftirliti með vörum á Íslandi. Í því samhengi er rétt að hafa í huga að vel upplýstir neytendur gegna lykilhlutverki við að stuðla að öruggum markaði með því að senda inn ábendingar til  markaðseftirlitsstjórnvalda ef grunur er um hættulega vörur eða vörur í umferð sem uppfylla ekki kröfur. Hægt er að senda inn slíkar ábendingar í gegnum Vöruvaktina.

Árið 2025 var metár í tilkynningum um hættulegar vörur í Safety Gate

Færri leigusamningar tóku gildi í leiguskrá HMS í febrúar 2026 samanborið við febrúar 2025

Rúmlega 14% gildra leigusamninga varða íbúðir sem byggðar hafa verið á undanförnum 5 árum

Hátt hlutfall leigusamninga um nýlegar íbúðir skýrist ekki eingöngu af kröftugri uppbyggingu

Færri nýir leigusamningar tóku gildi og fleiri féllu úr gildi í febrúar síðastliðnum samanborið við sama tímabil í fyrra. Hlutfallslega margir leigusamningar í leiguskrá HMS varða íbúðir sem byggðar hafa verið á árunum 2021-2025, eða um 14% allra gildra leigusamninga. Hátt hlutfall skýrist að hluta til af kröftugri uppbyggingu undanfarin ár, en aðrir þættir spila einnig inn í.

Nýjum leigusamningum í febrúar fækkaði milli ára

Rúmlega 13% færri leigusamningar tóku gildi í leiguskrá HMS í febrúar síðastliðnum heldur en árið áður, eða alls 1.385 samningar í febrúar 2026 samanborið við 1.597 leigusamninga í febrúar 2025. Á sama tíma féllu fleiri leigusamningar úr gildi í febrúar í ár heldur en í fyrra, eða 911 í febrúar 2026 samanborið við 792 í febrúar 2025.

Hlutfallslega margir leigusamningar varða nýlegar íbúðir

Rúmlega 14% gildra leigusamninga í leiguskrá HMS varða íbúðir sem byggðar hafa verið á undanförnum 5 árum. Til samanburðar varða um 10% gildra leigusamninga íbúðir sem byggðar voru á árunum 2016 – 2020 og fyrir hvert fimm ára tímabil frá 1951 til 2015 er samsvarandi hlutfall að meðaltali um 5%.

Á myndinni hér að neðan má sjá dreifingu leigusamninga eftir byggingarári leiguhúsnæðis. Á henni sést jafnframt að hlutfallslega margir leigusamningar varða íbúðir byggðar á árunum 2021 til 2025, hvort sem litið er til markaðsleigusamninga eða annarra leigusamninga.

Kröftug uppbygging hefur áhrif en fleiri þættir spila inn í

Uppbygging íbúðarhúsnæðis talsverð áhrif á dreifingu leigusamninga eftir byggingarári leiguíbúðar. Líkt og lesa má úr mælaborði um fjölda íbúða og sumarhúsa á vef HMS hafa undanfarin ár einkennst af mikilli uppbyggingu nýs íbúðarhúsnæðis eftir að uppbygging hafði dregist verulega saman á árunum eftir fjármálahrunið árið 2008. Frá aldamótum fram að fjármálahruni var einnig mikill kraftur í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis, en árið 2006 var mesta uppbyggingarárið til þessa þegar tæplega 3.900 íbúðir voru byggðar.

Í ljósi þess er áhugavert að bera saman dreifingu íbúða og leigusamninga eftir byggingarári, líkt og myndin hér að neðan sýnir. Af myndinni er ljóst að dreifing fullbúinna íbúða er frábrugðin dreifingu leigusamninga eftir byggingarári leiguíbúðar, sér í lagi hvað varðar allra síðustu ár.

Þannig skýrist hátt hlutfall leigusamninga sem varða íbúðir sem byggðar hafa verið á undanförnum árum ekki eingöngu af mikilli uppbyggingu á tímabilinu, heldur virðast fleiri atriði hafa áhrif þar á. Má þar meðal annars nefna að frá árinu 2016 hafa stjórnvöld veitt stofnframlög til uppbyggingar leiguíbúða fyrir tekju- og eignalága auk þess sem áhugi fjárfesta á útleigu íbúðarhúsnæðis hefur verið talsverður undanfarin ár. Þá má einnig nefna dræma sölu nýrra íbúða undanfarin misseri sem hefur í sumum tilvikum leitt til þess að nýjar íbúðir sem ekki hefur tekist að selja hafa verið leigðar út, líkt og fjallað hefur verið um í fréttum nýlega og í fyrra.  

Algengt að nýlegar íbúðir séu í útleigu

Fjöldi íbúða í byggingu hefur haldist stöðugur síðustu mánuði

Hlutfallslega eru flestar íbúðir í byggingu á Suðurlandi

Niðurstöður úr marstalningu íbúða í byggingu verða kynntar 24. mars

Samkvæmt mælaborði íbúða í byggingu eru nú skráðar 5.906 íbúðir í byggingu víðs vegar um landið, sem er sambærilegur fjöldi og síðustu mánuði. Á sama tíma eru 938 byggingaráform skráð, það er í verkefnum þar sem byggingarleyfi hefur verið gefið út en framkvæmdir eru enn óhafnar. Byggingaráformum fækkar á milli mánaða en þau voru 1.038 talsins í febrúar.


Samkvæmt skráningum voru langflestar íbúðir í byggingu á höfuðborgarsvæðinu, alls 3.667 af 5.906 íbúðum. Það samsvarar ríflega þremur af hverjum fimm íbúðum í byggingu á landinu. Það er í samræmi við hlutdeild höfuðborgarsvæðisins í íbúðastofninum, en þar eru um 62,6% allra íbúða landsins.

Á sumum landsvæðum er íbúðauppbygging þó hlutfallslega meiri en núverandi vægi íbúða í íbúðastofninum. Það á einkum við um Suðurland, þar sem um 17,3% íbúða í byggingu eru staðsettar, þótt landshlutinn skipi aðeins um 9% af íbúðum landsins. Svipuð mynd sést á Suðurnesjum, þar sem hlutdeild íbúða í byggingu er 8,6% en hlutfall íbúða þar í íbúðastofninum er 7,4%.

Á Norðurlandi eystra er staðan hins vegar önnur. Þar er hlutdeild íbúða í byggingu lægri en hlutdeild landshlutans í íbúðum. Tölurnar benda því til þess að með hliðsjón af íbúðastofni sé uppbygging um þessar mundir hlutfallslega mest á höfuðborgarsvæðinu og í nágrenni þess, en minni annars staðar á landinu.


HMS stendur fyrir talningu íbúða í byggingu á landinu öllu í mars og september ár hvert. Í talningunni er farið um öll byggingarsvæði landsins og lagt mat á framvindu hverrar íbúðar. Þetta er gert í þeim tilgangi að fá betri yfirsýn yfir stöðu og framgang íbúðauppbyggingar í landinu og hvenær áætlað er að íbúðir komi á markað. Í talningunni er sömuleiðis safnað upplýsingum um íbúðir sem eru fullbúnar en hafa ekki verið teknar í notkun. Marstalning HMS er komin vel á veg og stendur til að kynna niðurstöður hennar 24. mars.

Helsti munur á þeirri talningu og mælaborði íbúða í byggingu er að gögnin í mælaborðinu byggja á gögnum úr fasteignaskrá. Nákvæmni þeirra veltur á því hversu vel og tímanlega sveitarfélög uppfæra skráningar. Niðurstöður talningarinnar varpa því betra ljósi á raunstöðuna eins og hún er hverju sinni. Niðurstöður talningarinnar eru jafnframt nýttar til þess að uppfæra skráningar í fasteignaskrá. Því sýnir mælaborðið ávallt bestu upplýsingar sem tiltækar eru hverju sinni.



Suðurland eykur hlutdeild sína í fjölda íbúða á landinu

Fasteignasalar telja í auknum mæli að fasteignamarkaði megi lýsa sem miklum kaupendamarkaði

Algengi þess að verð sé lækkað í söluferli eykst

Hlutfall íbúða sem selst yfir auglýstu söluverði hefur ekki verið lægra síðan árið 2019

Enn hægir á umsvifum á fasteignamarkaði að mati fasteignasala sem telja í auknum mæli að fasteignamarkaði megi lýsa sem miklum kaupendamarkaði. Á sama tíma hefur hlutfall íbúða sem selst yfir auglýstu söluverði farið lækkandi undanfarin misseri og hefur það ekki mælst lægra síðan í apríl 2019. Þetta er meðal niðurstaðna úr mánaðarlegri spurningakönnun til fasteignasala sem fjallað verður um í næstu mánaðarskýrslu sem kemur út 19. mars næstkomandi.

Lítil virkni miðað við árstíma að mati fasteignasala

HMS framkvæmdi elleftu mánaðarlegu spurningakönnunina á meðal félagsmanna í Félagi fasteignasala þann 3. mars síðastliðinn. Þátttakendur voru 101 talsins, en félagsmenn eru 330. Svarhlutfall könnunarinnar var því 30,6%.

Líkt og undanfarna mánuði telja flestir fasteignasalar virkni á fasteignamarkaði vera litla miðað við árstíma og að markaðnum megi lýsa sem kaupendamarkaði. Áberandi aukningu má þó greina í hlutfalli þeirra sem telja að fasteignamarkaðnum megi lýsa sem miklum kaupendamarkaði, eða 37% í marskönnun samanborið við 22% í febrúarkönnun.

Á milli kannana má einnig greina fjölgun á meðal þeirra fasteignasala sem telja algengt að verð sé lækkað í söluferli. Í marskönnun sögðu 64% fasteignasala að verð væri oft eða alltaf lækkað í söluferli, samanborið við 48% í febrúarkönnun. Aðeins 3% sögðu að verð væri sjaldan eða aldrei lækkað í marskönnun, en 33% sögðu það stundum eiga sér stað.

Færri íbúðir seljast yfir auglýstu söluverði

Samanburður á gögnum um þinglýsta kaupsamninga og fasteignaauglýsingar rennir stoðum undir álit fasteignasala um verðlækkanir í söluferli. Líkt og fjallað var um í febrúarskýrslu hefur hlutfall íbúða sem selst undir auglýstu söluverði leitað upp á við á undanförnum mánuðum, á sama tíma og hlutfall íbúða sem selst yfir auglýstu söluverði hefur lækkað. Aðeins 6,6% íbúða seldust yfir auglýstu söluverði á landsvísu í janúar, en leita þarf aftur til ársins 2019 til að finna lægra hlutfall.

Verðlækkanir í söluferli íbúða færast í aukana

Mannfjöldaspá eftir landsvæðum og sveitarfélögum

Mannfjöldaspá eftir landsvæðum og sveitarfélögum

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Árið 2025 var metár í tilkynningum um hættulegar vörur í Safety Gate

Algengt að nýlegar íbúðir séu í útleigu

Suðurland eykur hlutdeild sína í fjölda íbúða á landinu

Verðlækkanir í söluferli íbúða færast í aukana

Fleiri fréttir

Árið 2025 var metár í tilkynningum um hættulegar vörur í Safety Gate

Algengt að nýlegar íbúðir séu í útleigu

Suðurland eykur hlutdeild sína í fjölda íbúða á landinu

Verðlækkanir í söluferli íbúða færast í aukana