Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Stofnframlög

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Færri leigusamningar tóku gildi í leiguskrá HMS í febrúar 2026 samanborið við febrúar 2025

Rúmlega 14% gildra leigusamninga varða íbúðir sem byggðar hafa verið á undanförnum 5 árum

Hátt hlutfall leigusamninga um nýlegar íbúðir skýrist ekki eingöngu af kröftugri uppbyggingu

Færri nýir leigusamningar tóku gildi og fleiri féllu úr gildi í febrúar síðastliðnum samanborið við sama tímabil í fyrra. Hlutfallslega margir leigusamningar í leiguskrá HMS varða íbúðir sem byggðar hafa verið á árunum 2021-2025, eða um 14% allra gildra leigusamninga. Hátt hlutfall skýrist að hluta til af kröftugri uppbyggingu undanfarin ár, en aðrir þættir spila einnig inn í.

Nýjum leigusamningum í febrúar fækkaði milli ára

Rúmlega 13% færri leigusamningar tóku gildi í leiguskrá HMS í febrúar síðastliðnum heldur en árið áður, eða alls 1.385 samningar í febrúar 2026 samanborið við 1.597 leigusamninga í febrúar 2025. Á sama tíma féllu fleiri leigusamningar úr gildi í febrúar í ár heldur en í fyrra, eða 911 í febrúar 2026 samanborið við 792 í febrúar 2025.

Hlutfallslega margir leigusamningar varða nýlegar íbúðir

Rúmlega 14% gildra leigusamninga í leiguskrá HMS varða íbúðir sem byggðar hafa verið á undanförnum 5 árum. Til samanburðar varða um 10% gildra leigusamninga íbúðir sem byggðar voru á árunum 2016 – 2020 og fyrir hvert fimm ára tímabil frá 1951 til 2015 er samsvarandi hlutfall að meðaltali um 5%.

Á myndinni hér að neðan má sjá dreifingu leigusamninga eftir byggingarári leiguhúsnæðis. Á henni sést jafnframt að hlutfallslega margir leigusamningar varða íbúðir byggðar á árunum 2021 til 2025, hvort sem litið er til markaðsleigusamninga eða annarra leigusamninga.

Kröftug uppbygging hefur áhrif en fleiri þættir spila inn í

Uppbygging íbúðarhúsnæðis talsverð áhrif á dreifingu leigusamninga eftir byggingarári leiguíbúðar. Líkt og lesa má úr mælaborði um fjölda íbúða og sumarhúsa á vef HMS hafa undanfarin ár einkennst af mikilli uppbyggingu nýs íbúðarhúsnæðis eftir að uppbygging hafði dregist verulega saman á árunum eftir fjármálahrunið árið 2008. Frá aldamótum fram að fjármálahruni var einnig mikill kraftur í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis, en árið 2006 var mesta uppbyggingarárið til þessa þegar tæplega 3.900 íbúðir voru byggðar.

Í ljósi þess er áhugavert að bera saman dreifingu íbúða og leigusamninga eftir byggingarári, líkt og myndin hér að neðan sýnir. Af myndinni er ljóst að dreifing fullbúinna íbúða er frábrugðin dreifingu leigusamninga eftir byggingarári leiguíbúðar, sér í lagi hvað varðar allra síðustu ár.

Þannig skýrist hátt hlutfall leigusamninga sem varða íbúðir sem byggðar hafa verið á undanförnum árum ekki eingöngu af mikilli uppbyggingu á tímabilinu, heldur virðast fleiri atriði hafa áhrif þar á. Má þar meðal annars nefna að frá árinu 2016 hafa stjórnvöld veitt stofnframlög til uppbyggingar leiguíbúða fyrir tekju- og eignalága auk þess sem áhugi fjárfesta á útleigu íbúðarhúsnæðis hefur verið talsverður undanfarin ár. Þá má einnig nefna dræma sölu nýrra íbúða undanfarin misseri sem hefur í sumum tilvikum leitt til þess að nýjar íbúðir sem ekki hefur tekist að selja hafa verið leigðar út, líkt og fjallað hefur verið um í fréttum nýlega og í fyrra.  

Algengt að nýlegar íbúðir séu í útleigu

Fjöldi íbúða í byggingu hefur haldist stöðugur síðustu mánuði

Hlutfallslega eru flestar íbúðir í byggingu á Suðurlandi

Niðurstöður úr marstalningu íbúða í byggingu verða kynntar 24. mars

Samkvæmt mælaborði íbúða í byggingu eru nú skráðar 5.906 íbúðir í byggingu víðs vegar um landið, sem er sambærilegur fjöldi og síðustu mánuði. Á sama tíma eru 938 byggingaráform skráð, það er í verkefnum þar sem byggingarleyfi hefur verið gefið út en framkvæmdir eru enn óhafnar. Byggingaráformum fækkar á milli mánaða en þau voru 1.038 talsins í febrúar.


Samkvæmt skráningum voru langflestar íbúðir í byggingu á höfuðborgarsvæðinu, alls 3.667 af 5.906 íbúðum. Það samsvarar ríflega þremur af hverjum fimm íbúðum í byggingu á landinu. Það er í samræmi við hlutdeild höfuðborgarsvæðisins í íbúðastofninum, en þar eru um 62,6% allra íbúða landsins.

Á sumum landsvæðum er íbúðauppbygging þó hlutfallslega meiri en núverandi vægi íbúða í íbúðastofninum. Það á einkum við um Suðurland, þar sem um 17,3% íbúða í byggingu eru staðsettar, þótt landshlutinn skipi aðeins um 9% af íbúðum landsins. Svipuð mynd sést á Suðurnesjum, þar sem hlutdeild íbúða í byggingu er 8,6% en hlutfall íbúða þar í íbúðastofninum er 7,4%.

Á Norðurlandi eystra er staðan hins vegar önnur. Þar er hlutdeild íbúða í byggingu lægri en hlutdeild landshlutans í íbúðum. Tölurnar benda því til þess að með hliðsjón af íbúðastofni sé uppbygging um þessar mundir hlutfallslega mest á höfuðborgarsvæðinu og í nágrenni þess, en minni annars staðar á landinu.


HMS stendur fyrir talningu íbúða í byggingu á landinu öllu í mars og september ár hvert. Í talningunni er farið um öll byggingarsvæði landsins og lagt mat á framvindu hverrar íbúðar. Þetta er gert í þeim tilgangi að fá betri yfirsýn yfir stöðu og framgang íbúðauppbyggingar í landinu og hvenær áætlað er að íbúðir komi á markað. Í talningunni er sömuleiðis safnað upplýsingum um íbúðir sem eru fullbúnar en hafa ekki verið teknar í notkun. Marstalning HMS er komin vel á veg og stendur til að kynna niðurstöður hennar 24. mars.

Helsti munur á þeirri talningu og mælaborði íbúða í byggingu er að gögnin í mælaborðinu byggja á gögnum úr fasteignaskrá. Nákvæmni þeirra veltur á því hversu vel og tímanlega sveitarfélög uppfæra skráningar. Niðurstöður talningarinnar varpa því betra ljósi á raunstöðuna eins og hún er hverju sinni. Niðurstöður talningarinnar eru jafnframt nýttar til þess að uppfæra skráningar í fasteignaskrá. Því sýnir mælaborðið ávallt bestu upplýsingar sem tiltækar eru hverju sinni.



Suðurland eykur hlutdeild sína í fjölda íbúða á landinu

Fasteignasalar telja í auknum mæli að fasteignamarkaði megi lýsa sem miklum kaupendamarkaði

Algengi þess að verð sé lækkað í söluferli eykst

Hlutfall íbúða sem selst yfir auglýstu söluverði hefur ekki verið lægra síðan árið 2019

Enn hægir á umsvifum á fasteignamarkaði að mati fasteignasala sem telja í auknum mæli að fasteignamarkaði megi lýsa sem miklum kaupendamarkaði. Á sama tíma hefur hlutfall íbúða sem selst yfir auglýstu söluverði farið lækkandi undanfarin misseri og hefur það ekki mælst lægra síðan í apríl 2019. Þetta er meðal niðurstaðna úr mánaðarlegri spurningakönnun til fasteignasala sem fjallað verður um í næstu mánaðarskýrslu sem kemur út 19. mars næstkomandi.

Lítil virkni miðað við árstíma að mati fasteignasala

HMS framkvæmdi elleftu mánaðarlegu spurningakönnunina á meðal félagsmanna í Félagi fasteignasala þann 3. mars síðastliðinn. Þátttakendur voru 101 talsins, en félagsmenn eru 330. Svarhlutfall könnunarinnar var því 30,6%.

Líkt og undanfarna mánuði telja flestir fasteignasalar virkni á fasteignamarkaði vera litla miðað við árstíma og að markaðnum megi lýsa sem kaupendamarkaði. Áberandi aukningu má þó greina í hlutfalli þeirra sem telja að fasteignamarkaðnum megi lýsa sem miklum kaupendamarkaði, eða 37% í marskönnun samanborið við 22% í febrúarkönnun.

Á milli kannana má einnig greina fjölgun á meðal þeirra fasteignasala sem telja algengt að verð sé lækkað í söluferli. Í marskönnun sögðu 64% fasteignasala að verð væri oft eða alltaf lækkað í söluferli, samanborið við 48% í febrúarkönnun. Aðeins 3% sögðu að verð væri sjaldan eða aldrei lækkað í marskönnun, en 33% sögðu það stundum eiga sér stað.

Færri íbúðir seljast yfir auglýstu söluverði

Samanburður á gögnum um þinglýsta kaupsamninga og fasteignaauglýsingar rennir stoðum undir álit fasteignasala um verðlækkanir í söluferli. Líkt og fjallað var um í febrúarskýrslu hefur hlutfall íbúða sem selst undir auglýstu söluverði leitað upp á við á undanförnum mánuðum, á sama tíma og hlutfall íbúða sem selst yfir auglýstu söluverði hefur lækkað. Aðeins 6,6% íbúða seldust yfir auglýstu söluverði á landsvísu í janúar, en leita þarf aftur til ársins 2019 til að finna lægra hlutfall.

Verðlækkanir í söluferli íbúða færast í aukana

Steinsteypudagurinn 2026, sem haldinn var á Grand Hótel þann 27. febrúar síðastliðinn, markaði tímamót með metþátttöku

Um 140 manns sóttu viðburðinn, sem endurspeglar vaxandi þunga í umræðu um sjálfbærni, nýsköpun og framtíð steinsteypu í íslenskum byggingariðnaði

Áróra Árnadóttir og Gústaf Adolf Hermannsson, sérfræðingar úr teymi starfsumhverfis mannvirkjagerðar hjá HMS, fluttu erindi um lífsferilsgreiningar (LCA) og tæknilegar leiðbeiningar í formi Rb-blaða

Gústaf Adolf kynnti nýútgefið Rb-blað um niðurlögn og aðhlúun steypu, sem unnið var í samstarfi við Steinsteypufélagið, og fór yfir þær breytingar sem orðið hafa á miðlun tækniupplýsinga ásamt þeim tækifærum sem þær skapa. Umsjón og gerð blaðanna er í höndum HMS og er lögð áhersla á að þau séu unnin í nánu samráði við hagaðila á markaði. Þetta ferli tryggir að leiðbeiningarnar séu í senn faglegar, að þær taki mið af núverandi þekkingu og reynslu af markaði, byggi á breiðum þekkingargrunni og séu hagnýtar fyrir íslenskar aðstæður.

Gústaf fjallaði um ýmsar breytingar sem orðið hafa varðandi Rb-blöðin, m.a. að þau séu aðgengileg öllum án endurgjalds, að ritun og rýni fari fram í nánu samstarfi við markaðinn, og þær breytingar sem eru fyrirhugaðar í vefumhverfi blaðanna. Að lokum var undirstrikað mikilvægi þess að góð samvinna sé milli HMS og markaðar við gerð leiðbeininga og hve árangursrík sú nálgun hefur reynst í þeim verkefnum sem þegar hafa verið unnin með þessum hætti.

Kolefnisspor bygginga: Frá kröfu yfir í tækifæri

Áróra Árnadóttir fjallaði um innleiðingu kröfu um lífsferilsgreiningu (LCA) í byggingarreglugerð, þar sem skila þarf heildstæðri greiningu á kolefnisspori mannvirkja áður en byggingarleyfi er veitt. Hún rakti uppruna kröfunnar og hvernig hún þjónar því markmiði stjórnvalda að minnka kolefnisspor mannvirkjagerðar og skapa gagnsæi við samanburð á byggingarlausnum.

Í erindi sínu varpaði Áróra ljósi á þau tækifæri sem felast í þessum breytingum fyrir íslenskan steinsteypuiðnað. Þótt áskoranir fylgi nýjum reglum, opna þær dyr fyrir:

Betra aðgengi að gögnum og stafrænum lausnum

Eitt eftirminnilegasta augnablik dagsins átti sér stað í upphaf pallborðsumræða. Þegar umræðustjóri spurði salinn hvort einhver teldi að nýja LCA-krafan væri „óþarflega íþyngjandi fyrir markaðinn“, var svarið afgerandi: Enginn í salnum rétti upp hönd.

Þessi viðbrögð sýna svart á hvítu að íslenskur byggingariðnaður er ekki einungis tilbúinn í breytingar, heldur lítur á umhverfisyfirlýsingar og kolefnisútreikninga sem eðlilegan og nauðsynlegan hluta af nútíma mannvirkjagerð.

HMS þakkar skipuleggjendum Steinsteypudagsins fyrir frábæran dag og hlakkar til áframhaldandi samstarfs við iðnaðinn við að byggja upp sjálfbæra framtíð.

Metþátttaka á Steinsteypudeginum 2026: Skýr stuðningur við auknar umhverfiskröfur

Hófleg hækkun íbúðaverðs í desember (1)

Hófleg hækkun íbúðaverðs í desember (1)

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Algengt að nýlegar íbúðir séu í útleigu

Suðurland eykur hlutdeild sína í fjölda íbúða á landinu

Verðlækkanir í söluferli íbúða færast í aukana

Metþátttaka á Steinsteypudeginum 2026: Skýr stuðningur við auknar umhverfiskröfur

Fleiri fréttir

Algengt að nýlegar íbúðir séu í útleigu

Suðurland eykur hlutdeild sína í fjölda íbúða á landinu

Verðlækkanir í söluferli íbúða færast í aukana

Metþátttaka á Steinsteypudeginum 2026: Skýr stuðningur við auknar umhverfiskröfur