Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Úrskurðanefnd umhverfis- og auðlindamála (hér eftir nefnd ÚUA) felldi nýverið úr gildi samþykkta tillögu að deiliskipulagi fyrir frístundabyggð í landi Heiðarbæjar við Þingvallavatn

Um er að ræða frístundabyggð í landi Heiðarbæjar við Þingvallavatn sem byggst hefur upp frá fjórða áratug síðustu aldar. Ekki er til deiliskipulag fyrir landið en landssvæðið er í eigu ríkissjóðs

ÚUA benti á ýmsa annmarka í málinu eins og t.d. skilmála sem feli í sér mismunun milli lóðahafa, að hættumatslínur úr staðbundnu mati hafi ekki verið færðar inn í aðalskipulag og að ekki hafi verið gerðar breytingar á tillögunni eftir að fallist hafi verið á athugasemdir

Hér að neðan má finna nokkra lærdómspunkta sem taka má frá málinu og gott er að hafa í huga við skipulagsgerð.

Ef fallist er á athugasemd þarf að gera breytingar til samræmis

Í kynningu á tillögu að deiliskipulagi frístundabyggðar Heiðarbæjar bárust athugasemdir. Í svörum sveitarfélagsins  var fallist á nokkrar framkomnar athugasemdir. Þrátt fyrir það voru engar breytingar gerðar á fyrirliggjandi skipulagstillögu. ÚUA taldi það verulegan annmarka á málsmeðferð skipulagstillögunnar að samsvarandi breytingar og boðaðar voru í umræddum svörum hafi ekki verið gerðar á skipulagstillögunni áður en hún var send til Skipulagsstofnunar og auglýsing um gildistöku hennar birt í B-deild Stjórnar­tíðinda.

Ekki er fortakslaus skylda að sýna byggingarreiti lóða í deiliskipulagi

Í uppdrætti deiliskipulagsins var ákveðið að taka út byggingarreiti þeirra lóða sem voru nær stofn- eða tengivegum en 100m og eða nær vatni en 50m. ÚUA féllst á að það hafi verið í lagi, það er að ekki sé „fortakslaus skylda“ að sýna byggingarreiti í deiliskipulagi. Með hliðsjón af  ákvæðum í gr. 5.3.2.5 og gr. 5.3.2.14 í skipulagsreglugerð um fjarlægðarmörk bygginga frá stofn- og tengivegum og vötnum og þar sem innviðaráðuneytið hafði hafnað beiðni um undanþágu frá reglugerðarákvæðunum var sveitarfélögunum því heimilt að sýna ekki byggingarreiti á öllum lóðum.

Ekki er hægt að gera efnislegar breytingar á samþykktum og birtum skipulagsgögnum

Sveitarfélögin töldu að þau gætu lagfært skipulagsuppdrátt eða skipulagsgreinargerð á grundvelli 23. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. ÚUA benti á að það ætti einungis við um „bersýnilegar villur“. Efnislegar breytingar verði ekki gerðar á samþykktum og birtum skipulagsgögnum nema að undangenginni málsmeðferð sem fer fram á grundvelli skipulagslaga.

Málefnalegt er að afmarka lóðir í ákveðinni fjarlægð frá strandlengjunni

Mörk lóða við Þingvallavatn voru dregin 25 metra frá strandlengjunni. Í greinargerð deiliskipulagsins kemur fram að það hafi verið gert vegna mikilvægis strandlengjunnar sem útivistarsvæðis og til að tryggja aðgengi almennings að henni. ÚUA taldi það málefnalegt sjónarmið að afmarka lóðir í ákveðinni fjarlægð frá strandlengjunni til að tryggja aðgengi almennings að henni.

Gæta þarf að skilmáli um heildarflatarmál leiði ekki til mismununar milli lóðahafa.

Í greinargerð deiliskipulagsins er því m.a. lýst að heildarflatarmál frístundahúss skuli ekki vera meira en 3% af stærð lóðar en þó ekki meira en 250 fermetrar. Einnig kemur fram að þar sem lóðir séu undir hálfum hektara að stærð megi heildarflatarmál frístundahúss ekki vera meira en 5% af stærð lóðarinnar. Skipulagsákvæðið leiðir til þess að í ákveðnum tilvikum geta lóðir undir stærðarmörkum haft stærri frístundahús á sinni lóð heldur en lóðir sem eru yfir mörkunum. T.d. er lóð nr. 29 samkvæmt skipulaginu 4.717 fermetrar að flatarmáli og má heildarflatarmál frístundahúss á lóðinni því vera 236 fermetrar, en lóð nr. 13 er 5.121 fermetrar og má heildarflatarmál frístundahúss á henni vera 154 fermetrar.

ÚUA telur að ofangreind tilhögun sé ekki rökstudd nánar í greinargerðinni og verður að telja að í því felist mismunun milli lóðahafa sem ekki er að sjá að byggi á málefnalegum sjónarmiðum.

Hættumatslínur úr staðbundnu mati skulu sýndar á uppdrætti aðalskipulags

Árið 2024 vann Veðurstofa Íslands að staðbundnu hættumati vegna gerðar þess deiliskipulags sem hér um ræðir. Með hættumatinu var afmarkað hættusvæði í flokki A sem var svo fært inn á deiliskipulagsuppdrátt með hættumatslínu. Sú lína var ekki færð inn í aðalskipulag sveitarfélaganna. Að mati ÚUA var deiliskipulagið því  í ósamræmi við aðalskipulag.

Úrskurð ÚUA má lesa í heild sinni hér

Hvað má læra af úrskurði um deiliskipulag Heiðarbæjar?

Öll 62 sveitarfélög landsins hafa lokið álagningu fasteignagjalda fyrir árið 2026 og álagningarseðlar hafa verið birtir á Mínum síðum á Ísland.is

Unnið er að uppfærslu álagninga vegna meðal annars eigendaskipta, nýrra lóða og breytinga á fasteignamati

Undirbúningur fyrir álagningu fasteignagjalda árið 2027 er hafinn hjá mörgum sveitarfélögum

Öll 62 sveitarfélög landsins hafa nú lokið álagningu fasteignagjalda fyrir árið 2026 og birt álagningarseðla á Mínum síðum á Ísland.is.

Nú vinna sveitarfélögin að breytingum á fyrri álagningum og eru að taka inn nýja eigendur/gjaldendur á eignum sem hafa gengið kaupum og sölum frá áramótum. Eins eru þau að leggja á fasteignamat nýrra lóða sem stofnaðar hafa verið frá áramótum og á húsmat á fasteignum sem eru að koma inn á fokheldi eða hærra byggingastigi/matstigi.

Mörg sveitarfélög hafa hafið vinnu við áætlunarálagningar í álagningakerfi fasteignagjalda á nýja fasteignamatið og prófað sig áfram með álagningarprósentur og upphæðir í gjöldum fyrir fjárhagsáætlun ársins 2027.

Sveitarfélög sem það gera hafa gert endurreikning afslátta á þegar veittan afslátt af fasteignaskatti  í álagningakerfi fasteignagjalda miðað við nýjar tekjuupplýsingar eftir birtingu álagningarskrár Skattsins.

Öll sveitarfélög hafa lokið álagningu fasteignagjalda 2026

Aðlögunartímabili vegna brunahólfandi innihurða lýkur 1. október 2026

Brunahólfandi hurðir eru mikilvægur öryggisbúnaður sem takmarkar útbreiðslu elds og reyks og getur veitt fólki dýrmætan tíma til að komast í öruggt skjól

Aðeins hurðargerðir sem þegar eru komnar í formlegt prófunarferli geta komið til greina fyrir tímabundna framlengingu aðlögunartímans

Aðlögunartímabili sem tók gildi í mars 2024, lýkur 1. október 2026

Brunahólfandi hurðir eru ekki hefðbundnar innihurðir heldur mikilvægur hluti af brunavörnum mannvirkja. Hlutverk þeirra er ekki einungis að afmarka rými og veita næði heldur að takmarka og tefja útbreiðslu elds og reyks milli brunahólfa og tryggja þannig að fólk hafi þann tíma sem þarf til að yfirgefa mannvirki með öruggum hætti. Ef þær virka ekki eins og ætlað er getur það haft bein áhrif á líf og öryggi fólks. Það er ástæðan fyrir því að gerðar eru ríkar kröfur um að sýnt sé fram á eiginleika þeirra með áreiðanlegum hætti, þ.e. með faggiltum prófunum og rekjanlegum gögnum.

Frá og með 1. október 2026 lýkur aðlögunartímabili vegna brunahólfandi innihurða. Eftir þann tíma verða aðeins heimilar á markaði hurðir sem byggja á fullnægjandi og rekjanlegum gögnum um nothæfi þeirra. Breytt verklag á að tryggja samræmda og skilvirka afgreiðslu sem uppfyllir skilyrði gildandi laga og er jafnframt til þess fallið að undirbúa innlenda framleiðendur fyrir það ef gefinn verður út samhæfður vörustaðall fyrir innihurðir.

Brunahólfandi innihurðir gegna lykilhlutverki í brunahólfun mannvirkja. Þær eiga að koma í veg fyrir að eldur og reykur berist hratt milli rýma og tryggja að flóttaleiðir haldist greiðfærar eins lengi og þörf er á. Slík brunahólfun getur ráðið úrslitum um hvort fólk komist út eða hvort slökkvilið fái það svigrúm sem þarf til að bjarga fólki út.

Vísbendingar eru um að hér á landi hafi verið settar upp hurðir þar sem ekki hefur verið sýnt fram á með fullnægjandi hætti að þær uppfylli kröfur sem gerðar eru til brunavarna. Brunahólfandi hurð sem uppfyllir ekki kröfur eða röng uppsetning getur rofið brunahólfun og flýtt fyrir útbreiðslu elds og reyks. Þess vegna hefur HMS unnið markvisst að samræma verklag og tryggja að kröfur um brunahólfandi hurðir séu uppfylltar.

Hátt í 20 framleiðendur hafa farið í prófunarferli

Á aðlögunartímabilinu hefur HMS unnið með markaðsaðilum, haldið kynningarfundi, gefið út leiðbeiningar og komið á samstarfi við danska prófunaraðilann DBI til að styðja við nauðsynlegar brunaprófanir. Alls hafa 17 framleiðendur brunahólfandi innihurða hafið undirbúning að brunaprófunum í gegnum samstarfsvettvanginn Burð.

Þeir framleiðendur sem hafa hafið formlegt prófunarferli geta sótt um tímabundna framlengingu að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Markmiðið er að tryggja að þeim prófunum sem þegar eru komnar af stað verði lokið og að viðkomandi hurðir geti í framhaldinu farið í gegnum nauðsynlegt staðfestingarferli til að sýna fram á nothæfi þeirra.

Aðlögunartími verður aðeins framlengdur fyrir hurðir í formlegu prófunarferli

HMS mun ekki veita almenna framlengingu að loknu aðlögunartímabilinu 1. október nk. Aðeins verður tekið til skoðunar að veita framlengingu fyrir tilteknar hurðargerðir sem þegar hafa hafið prófunarferli hjá faggiltri prófunarstofu. Sækja þarf sérstaklega um framlengingu til HMS og þurfa meðal annars eftirfarandi upplýsingar að vera fyrirliggjandi samhliða umsókn:

hvaða hurðargerð eða hurðargerðir verða prófaðar,

hvaða prófunarstaðli prófað verður eftir,

framangreint skal staðfest af viðkomandi prófunarstofu

Þeir aðilar sem fá tímabundna framlengingu þurfa jafnframt að skila HMS reglubundnum upplýsingum um framgang prófana. Að lágmarki skal á fimm mánaða fresti liggja fyrir staðfesting um stöðu viðkomandi hurðargerða og framgang í prófunarferlinu. Þegar prófunardagsetning liggur fyrir skal hún tilkynnt HMS án tafar.

Að loknum prófunum skal sækja um staðfestingu/gagnkvæma viðurkenningu til HMS á grundvelli niðurstaða prófananna. Umsækjandi skal senda til HMS tilheyrandi gögn til yfirferðar.

Framleiðendur hafa haft rúm tvö og hálft ár til að hefja nauðsynlegar prófanir og aðlaga sig breyttu verklagi. Framlenging er því aðeins ætluð þeim hurðargerðum sem þegar eru komnar í formlegt prófunarferli. Að prófun lokinni þurfa fullnægjandi gögn að liggja fyrir áður en unnt er að staðfesta nothæfi vörunnar. Brunahólfandi hurðir eiga að virka þegar mest liggur við. Þær eiga að  veita fólki tíma til að komast í öruggt skjól og slökkviliðum svigrúm til að bregðast við. Þess vegna verða þær að byggja á prófunum og rekjanlegum gögnum.

Brunahólfandi hurðir geta skipt sköpum þegar eldur kemur upp

Þann 27. ágúst undirrituðu fulltrúar allra sveitarfélaga á Vestfjörðum, ásamt fulltrúa HMS, nýtt svæðisskipulag fyrir Vestfirði

Fulltrúar komu saman við minnismerki um Kollabúðafundi í Þorskafirði, sögulegt funda- og samkomusvæði

Með svæðisskipulaginu hafa sveitarfélögin náð saman um framtíðarsýn og sameiginleg markmið um þróun samfélags, atvinnulífs og umhverfis á Vestfjörðum

Svæðisskipulag Vestfjarða 2025-2050 hefur nú verið staðfest. Fullrúar allra sveitarfélaganna og HMS komu saman í Þorskafirði við minnismerki þar sem haldnir voru Kollabúðafundir um miðja nítjándu öld og þar sem Þorskafjarðarþing fór fram á þjóðveldistíma og öldum þar á eftir. Auglýsing um gildistöku skipulagsins birtist í Stjórnartíðindum von bráðar. Hægt verður að nálgast gögn svæðisskipulagsins í Skipulagsvefsjá. 

Stefnumarkandi áætlun átta sveitarfélaga á Vestfjörðum

Svæðisskipulag Vestfjarða er stefnumarkandi áætlun átta sveitarfélaga á Vestfjörðum um sameiginlega framtíðarsýn til næstu 25 ára.

Sett er fram stefna fyrir fimm málefnasvið:

Undir hverju málefnasviði má finna leiðarljós og sameiginleg markmið.

Stöðumat um stöðu og þróun og umhverfismat áætlunar

Tvö fylgirit eru með svæðisskipulaginu og hafa verið til hliðsjónar við mótun tillögunnar. Annars vegar er það stöðumat um stöðu og þróun og hinsvegar umhverfismat áætlunarinnar.

Svæðisskipulagsáætlanir eru leiðarljós og samræmingartæki fyrir stefnumótun sveitarfélaga. Vísir til framtíðar, byggður á núverandi stöðu, sem fróðlegt er að kynna sér.

Skýringarmyndir úr Svæðisskipulagi Vestfjarða.

Svæðisskipulag Vestfjarða 2025-2050 undirritað

HMS greiddi alls 924 milljónir króna í húsnæðisstuðning til leigjenda vegna leigu í ágúst

Yfir 17 þúsund heimili á leigumarkaði fengu húsnæðisbætur í mánuðinum

Rúmlega 1.200 heimili í Skagafirði og Kópavogi fengu sérstakan húsnæðisstuðning

Þann 1. september síðastliðinn greiddi HMS um 924 milljónir króna í húsnæðisstuðning til leigjenda vegna leigu í ágúst. Greiðslurnar styðja við þúsundir heimila um land allt og miða að því að draga úr húsnæðiskostnaði tekju- og efnaminni leigjenda og auka húsnæðisöryggi þeirra.

Húsnæðisstuðningurinn skiptist í tvo meginflokka, annars vegar almennar húsnæðisbætur og hins vegar sérstakan húsnæðisstuðning sveitarfélaga.

Stærsti hluti greiðslna í ágúst var vegna almennra húsnæðisbóta. HMS greiddi tæpar 889 milljónir króna til um 17.558 heimila í almennar húsnæðisbætur. Þetta samsvarar um þriðjungi af áætlaðri stærð leigumarkaðarins, en HMS áætlar að hann telji um 50 þúsund heimili.

Sér­stak­ur hús­næð­isstuðn­ing­ur fyr­ir Kópa­vog og Skaga­fjörð

Auk þess greiddi HMS sérstakan húsnæðisstuðning fyrir sveitarfélögin Skagafjörð og Kópavog sem hluta af tilraunaverkefni stjórnvalda. Í ágúst voru greiddar tæpar 35 milljónir króna til 1.126 heimila í Kópavogi og 84 heimila í Skagafirði. Sérstakur húsnæðisstuðningur er á vegum sveitarfélaganna og er honum ætlað að styðja við þá sem eiga erfitt með að standa straum af húsnæðiskostnaði vegna fjárhagslegra og félagslegra aðstæðna.

Greiðsla húsnæðisbóta í ágúst 2026

Greiðsla húsnæðisbóta í ágúst 2026

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Almennar húsnæðisbætur

Sérstakur húsnæðisstuðningur fyrir Kópavog og Skagafjörð

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Hvað má læra af úrskurði um deiliskipulag Heiðarbæjar?

Öll sveitarfélög hafa lokið álagningu fasteignagjalda 2026

Brunahólfandi hurðir geta skipt sköpum þegar eldur kemur upp

Svæðisskipulag Vestfjarða 2025-2050 undirritað

Fleiri fréttir

Hvað má læra af úrskurði um deiliskipulag Heiðarbæjar?

Öll sveitarfélög hafa lokið álagningu fasteignagjalda 2026

Brunahólfandi hurðir geta skipt sköpum þegar eldur kemur upp

Svæðisskipulag Vestfjarða 2025-2050 undirritað

Greiðsla húsnæðisbóta í ágúst 2026

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Al­menn­ar hús­næð­is­bæt­ur

Sér­stak­ur hús­næð­isstuðn­ing­ur fyr­ir Kópa­vog og Skaga­fjörð

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Hvað má læra af úrskurði um deiliskipulag Heiðarbæjar?

Öll sveitarfélög hafa lokið álagningu fasteignagjalda 2026

Brunahólfandi hurðir geta skipt sköpum þegar eldur kemur upp

Svæðisskipulag Vestfjarða 2025-2050 undirritað

Fleiri fréttir

Hvað má læra af úrskurði um deiliskipulag Heiðarbæjar?

Öll sveitarfélög hafa lokið álagningu fasteignagjalda 2026

Brunahólfandi hurðir geta skipt sköpum þegar eldur kemur upp

Svæðisskipulag Vestfjarða 2025-2050 undirritað

Almennar húsnæðisbætur

Sérstakur húsnæðisstuðningur fyrir Kópavog og Skagafjörð