Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Sjálfbær mannvirkjagerð byggir á því að nota mismunandi efni saman, ekki treysta á eitt efni

Mikil tækifæri felast í íslenskum viði, sérstaklega ösp, og þörf er á að þróa staðla í takt við nýja þekkingu

Unnið er að því að draga úr umhverfisáhrifum byggingarefna, meðal annars með betri nýtingu steypu og aukinni hringrás

HMS stóð í dag fyrir viðburðinum Timbur vs steypa – rannsóknir, framleiðsla, hönnun og uppbygging til framtíðar í samstarfi við IÐUNA Fræðslusetur, sem hluta af Nýsköpunarvikunni. Viðburðurinn var vel sóttur og vakti mikla athygli meðal fagfólks í mannvirkjagerð.

Viðburðurinn fjallaði um nýsköpun, þekkingu og framtíðarsýn í vali og notkun byggingarefna á Íslandi, með áherslu á timbur, steypu og samsettar lausnir. Á dagskrá voru fjölbreytt erindi frá ólíkum sjónarhornum og í umræðum kom skýrt fram að sjálfbær uppbygging til framtíðar byggir síður á einu efni, heldur á því að velja rétt efni á réttan stað, í réttu magni, með skýran tilgang og líftíma í huga.

Nokkur erindi beindu sjónum að íslenskum trjáviði, einkum ösp, sem mögulegu byggingarefni. Þar var fjallað um útbreiðslu asparinnar hérlendis, eiginleika hennar og tækifæri til aukinnar timburnýtingar og niðurstöður rannsókna á rúmþyngd, styrk, stífni og fleiru. Einnig var rætt um styrkflokkun og flokkunarkerfi timburs, ISO-staðla og mikilvægi þess að íslenskir staðlar og verklag taki mið af nýrri þekkingu á íslenskum viði.

Jafnframt var fjallað um stöðu skógræktar og viðaröflunar á Íslandi, umfang nytjaskóga og möguleika á grisjun og aukinni timburvinnslu á komandi árum. Með dæmum var sýnt hvernig innlend skógarauðlind getur skapað verðmæti, bæði fyrir byggingariðnað og einnig í tengslum við hönnun, útivist og samfélagslega notkun.

Í umfjöllun um steypu var meðal annars horft til kolefnisspors hennar, sérstaklega vegna sementsframleiðslu. Kynntar voru leiðir til að draga úr losun, svo sem með markvissari sementsnotkun, notkun staðgengilsefna og aukinni endurnýtingu steypuúrgangs, auk hringrásarlausna í framleiðslu og framkvæmd. Áhersla var lögð á hvaða útfærslur eru tæknilega og rekstrarlega raunhæfar við íslenskar aðstæður.

Framkvæmdareynsla og hönnunarsjónarmið voru einnig í forgrunni, þar sem timbur í byggingaframkvæmdum var rætt út frá kostum, áskorunum og tækifærum. Meðal annars var fjallað um krosslímt timbur (KLT), límtré, blönduð burðarkerfi  og verkefni þar sem timbur og steypa eru notuð saman. Arkitektónísk dæmi sýndu hvernig efnisval getur mótað rýmisupplifun og gæði byggðs umhverfis.

Í lok viðburðarins voru byggingarefni borin saman á heildrænan hátt með tilliti til heilnæmis, hagkvæmni og umhverfisáhrifa. Þar var meðal annars horft til styrkleika, áskorana, kolefnisspors, endingar, framkvæmdartíma, hljóðvistar, möguleika til endurnýtingar og hringrásar. Bent var á að lykillinn að sjálfbærari mannvirkjagerð er að beita samsettum lausnum og nýta ólíka kosti efna á markvissan hátt.

Viðburðurinn var vel sóttur og vakti mikla athygli meðal sérfræðinga, hönnuða, fulltrúa iðnaðarins, stjórnvalda og annarra sem starfa á sviði mannvirkjagerðar.

HMS þakkar fyrirlesurum og þátttakendum kærlega fyrir framlag sitt og góða þátttöku. Upptaka af viðburðinum verður gerð aðgengileg á vef HMS.

Nýsköpun og framtíðarsýn í byggingarefnum

Húsnæðispakki tvö hefur verið kynntur í áföngum á undanförnum vikum 

Áhersla verður lögð á íbúðauppbyggingu á ríkislóðum á næstu árum 

Áður hafa verið kynnt áform um að styrkja stöðu leigjenda með ýmsum aðgerðum 

Ragnar Þór Ingólfsson félags- og húsnæðismálaráðherra, Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra og Heiða Björg Hilmisdóttir borgarstjóri kynntu áform um uppbyggingu 1.200 til 1.400 íbúða á ríkislóðum og í húsnæði í eigu ríkisins sem verður breytt í íbúðir. Áformin eru hluti af öðrum húsnæðispakka ríkisstjórnarinnar, sem hefur verið kynntur í áföngum að undanförnu.  

Fyrsti húsnæðispakki ríkisstjórnarinnar var kynntur í lok október 2025, en HMS hefur áður greint frá mögulegum áhrifum hans á húsnæðismarkaðinn.  

Áhersla á nýtingu ríkislóða og umbreytingu atvinnuhúsnæðis í íbúðir

Ríkisstjórnin hefur kynnt áform um uppbyggingu íbúðarhúsnæðis á lóðum í eigu ríkisins í Reykjavík. Á næstu árum er fyrirhugað að byggja nýjar íbúðir eða breyta atvinnuhúsnæði í íbúðir við Borgartún, Grensásveg, Laugarveg, Laugarnesveg, Seljaveg og á landi austan Korpúlfsstaða. Áætlað er að uppbyggingin skili samtals um 1.200 til 1.400 íbúðum og gert er ráð fyrir að 20-30% íbúðanna verði svokallaðar almennar íbúðir. Þar má meðal annars nefna íbúðir sem uppfylla skilyrði hlutdeildarlána, stúdentaíbúðir, félagslegar leiguíbúðir, íbúðir fyrir eldra fólk og búseturéttaríbúðir.

Ríkisstjórnin kynnti einnig ný viðbótarstofnframlög vegna umbreytinga á atvinnuhúsnæði í almennar íbúðir. Þetta kemur til viðbótar við þær breytingar sem kynntar voru í fyrsta húsnæðispakka ríkisstjórnarinnar, þar sem stofnframlög ríkis og sveitarfélaga voru hækkuð úr 30% í 35% auk þess sem viðbótarframlag ríkisins vegna íbúða fyrir námsmenn, öryrkja og félagsíbúða sveitarfélaga var hækkað úr 4% í 5%. 

HMS fagnar áformum um aukna uppbyggingu íbúðarhúsnæðis í ljósi uppsafnaðrar íbúðaskuldar frá fyrri árum auk þess sem gera má ráð fyrir talsverðri nýrri íbúðaþörf á næstu árum miðað við mannfjöldaspár og breytingar á aldurssamsetningu þjóðarinnar. 

HMS telur þó afar mikilvægt að tekið sé mið af óskum og þörfum landsmanna við skipulag hverfa og íbúða á þeim svæðum sem ráðast á í uppbyggingu. Niðurstöður nýlegrar könnunar HMS á skipulags- og búsetuóskum landsmanna geta þar komið að gagni, en niðurstöðurnar sýna til að mynda að viðhorf til skipulagsmála eru ólík eftir svæðum innan höfuðborgarinnar. 

Margvíslegar aðgerðir til að styrkja stöðu leigjenda og bæta leigumarkaðinn

Fyrr í mánuðinum kynnti félags- og húsnæðismálaráðherra umfangsmiklar aðgerðir til að styrkja stöðu leigjenda og bæta leigumarkaðinn. Áform eru uppi um að gera mánaðarlega vísitölutengingu leiguverðs óheimila og aðeins verður heimilt að hækka leigufjárhæð einu sinni á 12 mánaða fresti samkvæmt húsaleigulögum.  

HMS telur að afnám vísitölutengingar leiguverðs geti stuðlað að bættu húsnæðisöryggi leigjenda með auknum fyrirsjáanleika um húsnæðiskostnað þeirra til skamms tíma. Hins vegar gætu breytingarnar leitt til hækkunar leiguverðs til skamms tíma, þar sem leigusalar þurfa nú að taka mið af verðbólguvæntingum tólf mánuði fram í tímann við ákvörðun leiguverðs. Aftur á móti ræðst geta leigusala til þess að hækka leiguverð af samspili framboðs og eftirspurnar á hverjum tíma. 

Enn fremur hefur verið skipaður starfshópur um endurskoðun fyrirkomulags húsaleigutrygginga, en endurgreiðsla tryggingafjárhæða er algengasta ágreiningsefnið sem fer fyrir kærunefnd húsamála. Kærunefnd húsamála hefur einnig verið efld með fjölgun starfsfólks.

HMS telur einnig jákvætt að aðgengi að upplýsingum um réttindi og skyldur leigjenda og leigusala verði bætt með kynningarátaki og útgáfu handbókar um góðar starfsvenjur leigusala. Í ljósi þess að stór hluti leigjenda hér á landi er innflytjendur telur HMS mikilvægt að tryggt sé að upplýsingarnar verði settar fram á fleiri tungumálum en bara íslensku.  

Starfshópur um endurskoðun húsnæðisbótakerfisins verður einnig skipaður með það að markmiði að gera stuðninginn markvissari þannig að hann nýtist betur tekju- og eignaminni hópum á húsnæðismarkaði. HMS fagnar því enda hefur HMS áður bent á að núverandi kerfi sé ómarkvisst og stuðli að hærra leiguverði. 

Starfshópur um nýtt húsnæðislánakerfi

Skipun starfshóps um nýtt húsnæðislánakerfi er einnig hluti af húsnæðispakka tvö. Verkefni starfshópsins er að kortleggja nýlegar breytingar á lánaframboði, meðal annars í kjölfar vaxtadómanna svokölluðu, og áhrif þeirra á neytendur. Í kjölfarið er hópnum falið að greina hvort gera þurfi breytingar á löggjöf um fasteignalán til neytenda til að tryggja að staða lántaka sé ekki lakari en hún var fyrir vaxtadómana.  

Starfshópnum er einnig falið að greina hvort tilefni sé til að taka upp nýtt húsnæðislánakerfi hér á landi með auknu gagnsæi, sveigjanleika og fyrirsjáanleika fyrir neytendur. Hópurinn skal hafa erlendar fyrirmyndir til hliðsjónar og rýna kosti og galla annarra húsnæðislánakerfa, einkum í nágrannaríkjum. 

Ríkisstjórnin áformar uppbyggingu allt að 1.400 íbúða á ríkislóðum 

Á árinu 2025 fengu 25 verkefni úthlutun til byggingar eða kaupa á 197 íbúðum

Heildarfjárhæð til úthlutunar samkvæmt fjárlögum var um 7,3 milljarðar

HMS telur stofnframlög ólíkleg til að vinna gegn séreignarstefnu stjórnvalda þessa stundina

Á árinu 2025 hélt uppbygging almennra íbúða áfram með þremur úthlutunum stofnframlaga ríkisins. Heildarfjárhæð til úthlutunar samkvæmt fjárlögum var 7.336.400.000 krónur.

Þetta er meðal þess sem fjallað er um í ársskýrslu stofnframlaga fyrir árið 2025 sem nálgast má með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Alls bárust 30 umsóknir frá 11 félögum um stofnframlög til byggingar eða kaupa á alls 604 íbúðum. Þar af fengu 25 verkefni úthlutun til byggingar eða kaupa á 197 íbúðum í 16 sveitarfélögum. Samtals nam stofnframlag ríkisins um 2,89 milljörðum króna og stóðu eftir 4,44 milljarðar króna til úthlutunar við lok árs.

Heildarniðurstaðan fyrir árið 2025 sýnir áframhaldandi styrkingu almennra íbúða á landsvísu þrátt fyrir áskoranir vegna byggingar- og fjármagnskostnaðar, lóðaframboðs og tafa í leyfisferlum. Úthlutanir og framkvæmdir ársins leggja grunn að áframhaldandi vexti og styðja við markmið stjórnvalda um að efla húsnæðisöryggi og tryggja fjölbreytt framboð íbúða fyrir mismunandi hópa samfélagsins.

HMS telur stofnframlög ólíkleg til að vinna gegn séreignarstefnu stjórnvalda þessa stundina, þar sem fáir þeirra sem eru á biðlista fyrir hagkvæmar leiguíbúðir fyrir tekju- og eignalága hefðu annars haft tök á því að kaupa íbúð. Þar sem leigan er lægri fyrir íbúðir sem fjármagnaðar eru með stofnframlögum hafa leigjendur þeirra aftur á móti meiri tök á að spara fyrir útborgun á sinni fyrstu íbúð heldur en þeir hefðu haft ef þeir greiddu markaðsleigu.

Ársskýrsla um stofnframlög árið 2025 er komin út

Skýr merki eru um samdrátt í byggingargeiranum í aprílmánuði að mati byggingaraðila

Hagtölur sýna mikla seiglu á byggingarmarkaði á fyrsta ársfjórðungi

Ekki má enn greina samdrátt í veltu, útlánum, fjölda vinnustunda eða fjölda fyrirtækja, en vísbendingar eru um vaxandi erfiðleika

Aukna svartsýni má greina meðal byggingaraðila um stöðu íbúðauppbyggingar og horfur næstu missera, samkvæmt samráðsfundum sem HMS hefur átt með byggingaraðilum. Föstu starfsfólki í byggingariðnaði hefur fækkað og fleiri verktakar eru lausir til nýrra verkefna, en hagtölur benda þó til þess að nokkur seigla hafi verið í byggingargeiranum á síðasta ári og á fyrstu mánuðum þessa árs.

HMS heldur reglulega samráðsfundi með félagsmönnum Samtaka iðnaðarins í byggingargeiranum þar sem staðan á byggingarmarkaði er rædd. Síðasti fundur fór fram í aprílmánuði, en á honum kom fram að skýr merki væru um samdrátt í greininni. Samdrátturinn lýsi sér í fækkun launamanna á launaskrá og verri verkefnastöðu hjá verktökum.

Á fundinum komu einnig fram sjónarmið verktaka um að skipulagsyfirvöld hafi undanfarin ár beint verktökum í að byggja íbúðir sem væru ekki í samræmi við eftirspurn. Samkvæmt verktökum er það ein af ástæðum þess að illa gengur að selja nýjar íbúðir.

Mikil seigla á byggingarmarkaðnum á fyrsta ársfjórðungi

Ekki mátti greina samdrátt í byggingargeiranum í hagtölum fyrir fyrstu tvo mánuði ársins. Í janúar og febrúar var velta í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð um 4% meiri að raunvirði en á sama tíma í fyrra.

Útlán banka til byggingargeirans hafa sömuleiðis aukist á sama tíma og sala á nýbyggingum hefur verið takmörkuð. Fjárhæð hreinna nýrra útlána banka til byggingarstarfsemi og mannvirkjagerðar á fyrsta ársfjórðungi þessa árs (35 milljarðar) var meira en tvöfalt hærri (155% aukning) að nafnvirði en á sama tíma í fyrra (13,7 milljarðar). Á mynd hér að neðan má sjá hrein ný útlán banka til byggingargeirans eftir mánuðum, en þar sést að lántaka í greininni hefur aukist töluvert frá miðju síðasta ári.

HMS hefur áður bent á mikla skuldsetningu byggingarfyrirtækja í mánaðarskýrslu fyrir febrúarmánuð. Sölutími fasteigna getur haft mikil áhrif á útistandandi lán banka til fyrirtækja í byggingarstarfsemi, þar sem hæg sala getur haft í för með sér meiri skuldir vegna uppsafnaðra áfallinna vaxta.

Fleiri vinnustundir en fleiri atvinnulausir í byggingargeiranum

Yfir 18 þúsund einstaklingar störfuðu í byggingariðnaði í febrúar síðastliðnum og voru þeir 0,67% fleiri en í febrúar í fyrra. Erlendum starfsmönnum í greininni fjölgaði um 1% á tímabilinu, en fjölgunin nam 0,5% hjá starfsmönnum með íslenskan bakgrunn.

Vinnumarkaðsrannsókn Hagstofu gefur til kynna að vinnustundum í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð hafi fjölgað um 7,6% á milli ára árið 2025, sem bendir til aukinna umsvifa í greininni. Á sama tíma fækkaði vinnustundum lítillega í hagkerfinu í heild, eða um 0,1%.

Samkvæmt marsskýrslu Vinnumálastofnunar var þróun atvinnuleysis eftir atvinnugreinum nokkuð stöðug í nýliðnum marsmánuði. Byggingargeirinn er áfram meðal þeirra atvinnugreina þar sem atvinnulausir eru flestir, en þeim fjölgaði lítillega milli mánaða, úr 1.226 í febrúar í 1.251 í mars. Atvinnulausir í byggingariðnaði eru engu að síður fleiri í ár samanborið við í mars í fyrra þegar þeir voru 980 talsins og þannig hefur atvinnulausum fjölgað um 27% milli marsmánaða 2025 og 2026.

Gjaldþrot voru ekki mörg á fyrsta ársfjórðungi, en vísbendingar eru um erfiðleika

Fleiri fyrirtæki starfa í byggingariðnaði nú en á sama tíma í fyrra. Á fyrsta fjórðungi þessa árs voru 150 fyrirtæki nýskráð, þar af 44 í mars, á sama tíma og 87 fyrirtæki urðu gjaldþrota, þar af 15 í marsmánuði. 

Mun færri fyrirtæki urðu gjaldþrota í mars en í janúar þegar 38 fyrirtæki urðu gjaldþrota og febrúar þegar þau voru 34 talsins. Þó eru vísbendingar um að stærri fyrirtæki í byggingariðnaði séu í fjárhagserfiðleikum. Í frétt Vinnumálastofnunar kemur fram að þrjár tilkynningar um hópuppsagnir hafi borist í mars síðastliðnum, þar sem 90 starfsmönnum var sagt upp störfum. Flestir þeirra sem sagt var upp störfum störfuðu við mannvirkjagerð, alls 60 starfsmenn.

Byggingaraðilar greina frá samdrætti í verkefnum á síðustu vikum

Frítekjumörk húsnæðisbóta hækka (2)

Frítekjumörk húsnæðisbóta hækka (2)

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Nýsköpun og framtíðarsýn í byggingarefnum

Ríkisstjórnin áformar uppbyggingu allt að 1.400 íbúða á ríkislóðum

Ársskýrsla um stofnframlög árið 2025 er komin út

Byggingaraðilar greina frá samdrætti í verkefnum á síðustu vikum

Fleiri fréttir

Nýsköpun og framtíðarsýn í byggingarefnum

Ríkisstjórnin áformar uppbyggingu allt að 1.400 íbúða á ríkislóðum

Ársskýrsla um stofnframlög árið 2025 er komin út

Byggingaraðilar greina frá samdrætti í verkefnum á síðustu vikum