Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Eftirspurn eftir hlutdeildarlánum nam rúmum 900 milljónum króna

Alls uppfylltu 30 umsóknir skilyrði til úthlutunar að andvirði 413,6 milljónir króna

Fjármagn dugði til úthlutunar eldri umsókna frá fyrri mánuðum sem uppfylltu skilyrði en höfðu ekki verið dregin út

HMS hefur lokið við úthlutun hlutdeildarlána í júlí. Alls bárust 54 umsóknir að fjárhæð 915 milljónir króna og 9 umsóknir sem ekki fengu úthlutun á fyrri úthlutunartímabilum en til úthlutunar í júlí voru að lágmarki 458 milljónir króna. Eftir yfirferð reyndust 30 umsóknir uppfylla öll skilyrði til úthlutunar og nam heildarfjárhæð þeirra 413,6 milljónum króna og fengu allir umsækjendur sem uppfylltu skilyrði lánsvilyrði. Ekki þurfti því að grípa til útdráttar í júlí.

Frá því í mars hefur fjárhæð umsókna sem uppfylltu öll skilyrði verið umfram það fjármagn sem var til ráðstöfunar hverju sinni. Því hefur þurft að velja umsóknir af handahófi í samræmi við forgangsreglur úthlutunar og bjóða þeim sem ekki hlutu úthlutun að færa umsóknir sínar yfir í næsta mánuð.

Í júlí dugði fjármagnið hins vegar til að samþykkja allar umsóknir sem uppfylltu skilyrði. Með úthlutuninni hefur því tekist að vinna upp þá uppsöfnun umsókna sem myndast hafði undanfarna mánuði.

Flestar samþykktar umsóknir í Hafnarfirði

Samþykktar umsóknir í júlí dreifðust á sjö sveitarfélög. Flestar voru vegna kaupa í Hafnarfirði, alls tíu, en sex umsóknir voru samþykktar vegna kaupa í Reykjavík. Fjórar umsóknir voru samþykktar í Sveitarfélaginu Ölfusi, þrjár bæði í Reykjanesbæ og á Akureyri, tvær á Akranesi og ein í Mosfellsbæ.

Fjöldi og fjárhæðir samþykktra hlutdeildarlána í júlí má sjá í töflu hér að neðan. 

Opn­að fyr­ir um­sókn­ir 4. ágúst

Umsóknartímabilið fyrir ágúst úthlutun hlutdeildarlána opnar kl. 09:00 að morgni 4. ágúst en til úthlutunar verða að lágmarki 458 milljónir króna.

 Nánari upplýsingar um hlutdeildarlán og umsóknarferlið má finna á Ísland.is.

Úthlutun hlutdeildarlána í júlí 2026

Starfandi í byggingariðnaði hefur fækkað en atvinnulausum hefur fjölgað

Atvinnuleysi í byggingariðnaði hefur aukist hraðar en annars staðar í hagkerfinu undanfarin ár

Nýskráningum fyrirtækja í byggingariðnaði hefur farið fækkandi þó þær séu enn fleiri en gjaldþrot í greininni

Greina má ýmis merki um samdrátt í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð. Að undanförnu hefur starfsfólki í greininni fækkað og atvinnuleysi aukist á sama tíma og nýskráningum í greininni hefur fækkað og gjaldþrotum hefur fjölgað. Þetta er meðal þess sem fjallað er um í nýrri mánaðarskýrslu HMS fyrir júlímánuð.

Atvinnuleysi hefur aukist hraðar en annars staðar í hagkerfinu

Alls störfuðu rúmlega 19.000 manns í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð í maí síðastliðnum, samkvæmt gögnum frá Hagstofu Íslands. Starfsfólki í greininni hefur fækkað um 2% á síðustu 12 mánuðum. Samkvæmt gögnum frá Vinnumálastofnun voru 1.167 atvinnulausir í byggingariðnaði í júní síðastliðnum, rúmlega þriðjungi fleiri en á sama tíma fyrir ári síðan.

Með því að skeyta saman gögnum frá Hagstofu Íslands og Vinnumálastofnun er hægt að áætla atvinnuleysi í greininni og í hagkerfinu í heild sinni frá árinu 2008. Þróunina má sjá á mynd hér að neðan, en samkvæmt henni mælist atvinnuleysi í greininni nú um 6%, á meðan áætlað atvinnuleysi í hagkerfinu í heild sinni mælist um 4% samkvæmt þessari mæliaðferð.

Atvinnuleysi í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð hefur aukist hraðar en atvinnuleysi annars staðar í hagkerfinu á síðustu fjórum árum. Líkt og myndin hér að ofan sýnir er atvinnuleysi í greininni það mesta sem mælst hefur frá árinu 2022, en er þó ekki nálægt því að vera jafnmikið og það var á tímum heimsfaraldursins árin 2020-2021 eða í kjölfar fjármálahrunsins árin 2009-2012.

Nýskráningar fyrirtækja í byggingariðnaði eru enn fleiri en gjaldþrot

Svipaða þróun má sjá í þróun skráðra fyrirtækja í greininni. Myndin hér að neðan sýnir fjölda nýskráninga og gjaldþrota í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð frá árinu 2008, eftir árshelmingum. Samkvæmt myndinni hefur nýskráningum fækkað og gjaldþrotum fjölgað frá árinu 2022.

Nýskráð fyrirtæki á fyrri helmingi þessa árs hafa ekki verið færri í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð frá árinu 2020 og gjaldþrot í greininni á nýliðnum árshelmingi hafa ekki verið fleiri frá árinu 2023. Hins vegar eru nýskráningar fyrirtækja enn margar í sögulegu samhengi og fleiri en gjaldþrot.

Margvísleg merki um hóflegan samdrátt í byggingariðnaði

Mánaðarskýrsla HMS fyrir júlí 2026 er komin út, en hana má nálgast með því að smella á hnappinn hér fyrir neðan. Í skýrslunni kemur meðal annars fram að leigumarkaðurinn hafi stækkað lítillega undanfarið samkvæmt nýrri búsetumælingu og að á byggingarmarkaði megi greina ýmis merki um hóflegan samdrátt.

Gogn_manadarskyrsla_juli26HMS.xlsx

Hlutdeild ódýrra íbúða af seldum íbúðum hefur farið vaxandi á höfuðborgarsvæðinu

Fasteignamarkaðurinn er áfram rólegur, kaupsamningar í maí voru færri en undanfarin ár og framboð íbúða til sölu hélt áfram að aukast á milli mánaða.

Tæplega sjö mánuði tæki að selja allt núverandi framboð af íbúðum á sölu á höfuðborgarsvæðinu ef miðað er við virkni síðustu þriggja mánaða og hefur sá tími lengst töluvert það sem af er ári. Fasteignasalar telja þó að jafnaði fleiri skoða eignir í fyrstu viku sölutíma í byrjun júlí samanborið við í byrjun júní.

Kaup á íbúðarhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu hafa beinst í auknum mæli að ódýrari íbúðum á undanförnum fimm árum, samhliða versnandi íbúðalánakjörum og hertum lánþegaskilyrðum.

Hlutfall einstaklinga á leigumarkaði hækkar lítillega

Leigumarkaðurinn hefur stækkað lítillega undanfarið samkvæmt nýrri búsetumælingu HMS, en hlutfall einstaklinga á leigumarkaði mældist 29% í vor samanborið við 28% síðastliðið haust. Niðurstöðurnar benda jafnframt til þess að ungmennum í foreldrahúsum fækki og að ungmennum á leigumarkaði fjölgi.

Flest gögn benda til þess að hlutfall ungs fólks í foreldrahúsum hér á landi hafi að jafnaði verið á pari við það sem þekkist að meðaltali í löndum innan Evrópusambandsins. Hlutfallið hefur þó verið talsvert hærra hér á landi en á hinum Norðurlöndunum þar sem það mælist að jafnaði lægst í alþjóðlegum samanburði.

Aukin ásókn í fasta íbúðalánavexti

Lánamarkaðurinn einkennist áfram af óverðtryggðri íbúðalántöku heimilanna hjá bönkunum en verðtryggðri lántöku hjá lífeyrissjóðunum. Undanfarin misseri hafa heimilin valið að festa vexti á íbúðalánum sínum í auknum mæli, en í apríl voru nær 95% allra nýrra fasteignalána á föstum vöxtum.

Skert framboð verðtryggðra lána á breytilegum vöxtum í kjölfar vaxtadómanna hefur þar óneitanlega áhrif, en væntingar heimilanna til áframhaldandi verðbólgu og stýrivaxtahækkanir á fyrri hluta ársins valda þar líklega mestu.

Byggingarmarkaðurinn er farinn að sýna merki hóflegs samdráttar með færri nýskráningum fyrirtækja, fleiri gjaldþrotum og auknu atvinnuleysi. Áætla má að atvinnuleysi í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð sé um 6% á meðan það mælist um 4% í hagkerfinu í heild.

Atvinnuleysi í byggingariðnaði hefur aukist hraðar en annars staðar í hagkerfinu á undanförnum árum en er þó ekki nálægt því að vera jafn mikið og það var á tímum heimsfaraldursins á árunum 2020 til 2021 eða í kjölfar fjármálahrunsins árin 2009 til 2012.

Leiguverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 0,39 prósent á milli mánaða annan mánuðinn í röð

Vísitala leiguverðs hefur hækkað um 5,7 prósent á milli ára og er sú hækkun umfram verðbólgu

Leiguverð er enn lágt miðað við kaupverð í sögulegu samhengi

Vísitala leiguverðs á höfuðborgarsvæðinu mældist 129,8 stig í júní og hækkaði því um 0,39% á milli mánaða líkt og í maí. Þar sem vísitalan lækkaði um 0,40% á milli mánaða í júní í fyrra hækkar árstaktur vísitölunnar frá fyrri mánuði. Hann mældist 4,87% í maí en mælist nú 5,70% á sama tíma og íbúðaverð hækkaði um 1,80% og verðbólga mældist 5,2%.

Hægt er að nálgast mælaborð fyrir vísitölur HMS með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Á meðfylgjandi mynd má sjá mánaðarlega breytingu á vísitölu leiguverðs ásamt gildum hennar síðustu 12 mánuði.

Vísitala leiguverðs byggir á vegnu meðaltali leiguverðs á fermetra hjá hefðbundnum íbúðum á höfuðborgarsvæðinu í eigu einstaklinga og hagnaðardrifinna leigufélaga. Niðurstöður eru vegnar saman með veltu íbúða með sama herbergjafjölda á síðustu 12 mánuðum. Stuðst er við leigusamninga síðastliðinna tveggja mánaða við útreikning vísitölunnar, svo júnígildi hennar tekur mið af leigusamningum í maí og júní.

Leiguverð sem hlutfall af kaupverði heldur áfram að hækka

Vísitala leiguverðs hefur hækkað talsvert umfram vísitölu íbúðaverðs undanfarin ár líkt og sjá má á myndinni hér að neðan sem sýnir vísitölu leiguverðs sem hlutfall af vísitölu íbúðaverðs. Hlutfallið hefur farið hækkandi frá miðju ári 2022 eftir að hafa lækkað mikið frá byrjun árs 2020 þegar íbúðaverð hækkaði hratt í kjölfar skarpra vaxtalækkana.

Af myndinni hér að ofan má þó lesa að hlutfallið er enn lágt í sögulegu samhengi. Hlutfallið var nokkuð hærra áður en heimsfaraldurinn skall á og enn hærra á árunum þar á undan.

Vísitala leiguverðs hækkaði um 0,39 prósent á milli mánaða í júní 2026

Frítekjumörk húsnæðisbóta hækka (2)

Frítekjumörk húsnæðisbóta hækka (2)

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Úthlutun hlutdeildarlána í júlí 2026

Margvísleg merki um hóflegan samdrátt í byggingariðnaði

Mánaðarskýrsla HMS júlí 2026

Vísitala leiguverðs hækkaði um 0,39 prósent á milli mánaða í júní 2026

Fleiri fréttir

Úthlutun hlutdeildarlána í júlí 2026

Margvísleg merki um hóflegan samdrátt í byggingariðnaði

Mánaðarskýrsla HMS júlí 2026

Vísitala leiguverðs hækkaði um 0,39 prósent á milli mánaða í júní 2026