Hlutverk Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Stofnframlög

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Um 2.500 stúdentaíbúðir í útleigu á landinu öllu 

Meðalleiga á námsgörðum á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað í takt við vísitölu leiguverðs undanfarna tólf mánuði 

Leiguíbúðir námsmanna eru umtalsvert minni en aðrar 

Um það bil 2.500 stúdentaíbúðir eru í útleigu til námsmanna á landinu öllu um þessar mundir samkvæmt upplýsingum úr leiguskrá, þar af flestar á höfuðborgarsvæðinu. Stúdentaíbúðir eru að jafnaði minni en almennar leiguíbúðir, en stúdentar á höfuðborgarsvæðinu greiða að meðaltali 150 þúsund krónur í leigu á mánuði. Þetta kemur fram í greiningu sem HMS hefur unnið upp úr leiguskrá nú í lok janúar 2026. 

Markaðsleiga á námsgörðum á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað í takt við vísitöu leiguverðs

Meðalleiga á námsgörðum á höfuðborgarsvæðinu var 149 þúsund krónur í nýliðnum desembermánuði en á milli desembermánaða 2025 og 2024 hækkaði leiga á námsgörðum á svæðinu um 4,8%. Hækkunin er í samræmi við þróun vísitölu leiguverðs á tímabilinu sem hækkaði um 5,05%, en vísitalan byggir á leigusamningum um hefðbundnar íbúðir sem eru í eigu einstaklinga og fyrirtækja sem rekin eru í hagnaðarskyni.  

Á höfuðborgarsvæðinu eru um þrjár af hverjum fjórum stúdentaíbúðum á vegum Félagsstofnunar stúdenta en um ein af hverjum fjórum á vegum Byggingarfélags námsmanna. Í heildina eru um tvö þúsund stúdentaleiguíbúðir í útleigu á höfuðborgarsvæðinu samkvæmt gögnum úr leiguskrá HMS. 

Á höfuðborgarsvæðinu var meðaltal markaðsleigu á bilinu 272 þúsund til 306 þúsund krónur í nóvember, þar sem dýrast var að leigja í Garðabæ. Markaðsleiga var hins vegar að meðaltali lægst í Reykjavík, en þar eru leiguíbúðir að jafnaði smærri en í öðrum sveitarfélögum á svæðinu.

Markaðsleiga á námsgörðum á landsbyggðinni í kringum hundrað þúsund á mánuði

Meðalleiga á námsgörðum á landsbyggðinni hefur hækkað minna eða um 0,5% á síðustu tólf mánuðum og var um 102 þúsund krónur í desember 2025. Á landsbyggðinni eru alls eru 430 íbúðir á námsgörðum í útleigu og flestar þeirra eru á vegum Félagsstofnunar stúdenta á Akureyri (118). Þar á eftir koma íbúðir á vegum Nemendagarða búvísindadeildar (84), Framhaldsskólans á Laugum (65), Fjölbrautaskóla Vesturlands (43), Menntaskólans að Laugarvatni (30), Nemendagarða Hólaskóla ses. (28), Menntaskólans á Egilsstöðum (26), Stúdentagarða Háskólans V hses. (21) og Menntaskólans á Ísafirði (15). 

Allir leigusamningar á námsgörðum tímabundnir

Allir leigusamningar um íbúðir á námsgörðum eru tímabundnir. Flestir þeirra falla úr gildi yfir sumarmánuðina, þ.e. frá lokum skólaárs í maí fram að upphafi nýs skólaárs í ágúst.  

Einhverjar undantekningar eru þar á, því á höfuðborgarsvæðinu er meðallengd leigusamninga á námsgörðum 348 dagar en 314 dagar á landsbyggðinni. Þannig er algengara að lengd tímabundinna leigusamninga á landsbyggðinni sé bundin við lengd skólaársins samanborið við námsgarðaleigusamninga á höfuðborgarsvæðinu. 

Leiguíbúðir á námsgörðum eru umtalsvert minni en aðrar

Í leiguverðsjá HMS geta leigusalar og leigjendur nálgast upplýsingar um markaðsverð íbúða og fjölda leigusamninga í hverjum mánuði. 

Meðalleiga á námsgörðum er umtalsvert lægri en fram kemur í leiguverðsjá, en í því samhengi er mikilvægt að hafa í huga að slíkar íbúðir eru umtalsvert minni en aðrar leiguíbúðir. Úr leigumarkaðskönnun 2025 sem framkvæmd var síðasta sumar kom fram að meðalstærð leiguíbúða á námsgörðum var 49 fermetrar en stærð leiguíbúða í eigu einstaklinga var að meðaltali 82 fermetrar. 

Meðalleiga á námsgörðum á höfuðborgarsvæðinu um 150 þúsund krónur 

Vegna loftslagsvárinnar þarf að gjörbreyta því hvernig við mætum húsnæðisþörf. Ljóst er að borgir víðs vegar um heiminn þurfi að minnka losun vegna mannvirkjagerðar um 90% á næstu 20-40 árum til að ná markmiðum um að halda hlýnun jarðar innan 2°. Þetta krefst meiri breytinga en að rafvæða gröfur og gera byggingar orkunýtnari – þörf er á því að minnka notkun byggingarefna sem losa mikið í framleiðsluferlinu, eins og sement og stál. Þetta kallast innbyggt kolefni byggingarinnar. Vegvísir að vistvænni mannvirkjagerð 2030 á vegum samstarfsverkefnisins Byggjum grænni framtíð setur fram markmið um að draga úr losun frá innbyggðu kolefni í nýbyggingum um 55% fyrir árið 2030.

Til þess að tryggja þennan samdrátt þarf að skoða hluti eins og:

Tegund húsnæðis – byggja þarf fleiri fjölbýlishús en einbýli, því fjölbýlishús nota minna byggingarefni á hvern notanda

Áætlaðan mannfjölda – því fleiri sem búa á Íslandi því meira þarf að byggja og því minni losun þarf að vera á hverja byggða íbúð til að ná markmiðum Vegvísisins.

Fermetrar á mann – tvöfalt stærri hús losa sirka tvöfalt meira. Auðveldara er að draga úr fjölda fermetra á mann þegar fleiri búa saman

Hvernig efni við notum til að byggja úr – við þurfum að velja efni sem hefur lítið kolefnisspor, er endurnotað, eða hreinlega kolefnisgeymsla eins og timbur. Þetta á sérstaklega við um burðarvirkið, sem er kolefnisfrekasti byggingarhlutinn

Til þess að ná markmiðunum um að minnka losun frá byggingageiranum eru í Vegvísinum 90 aðgerðir sem unnið er að. Ein þeirra er að rannsaka möguleikana á að setja kröfu um uppsetningu stýrðra loftræsikerfa með varmaendurvinnslu í ákveðnum flokkum nýbygginga.

Ljóst er að stýrð loftræsing með varmaendurvinnslu stóreykur gæði innilofts, og hefur þar af leiðandi jákvæð áhrif á heilsu notenda. Hins vegar, ef þetta er skoðað út frá umhverfissjónarmiðum kemur í ljós að kolefnisspor bygginga yrði líklega hærra þótt orkunotkun myndi minnka. Loftræsikerfi eru oft búin til úr efnum sem hafa hátt kolefnisspor, og orkan okkar hér á landi hefur lágt kolefnisspor. Hægt er að reikna endurgreiðslutíma kolefnissporsins með því að bera saman losun frá framleiðslu loftræsikerfisins með varmaendurvinnslu við losun sem sparast á því að nota minni orku. Hér eru nokkur dæmi:

Þórunn Nanna Ragnarsdóttir skoðaði meðal annars þessa þætti í M.Sc. ritgerð sinni með gerð lífsferilsgreininga (LCA) og orkuútreikningum. Niðurstöður voru að losun frá framleiðslu loftræsikerfisins borgi sig ekki til baka á 60 ára tímabili

Árið 2023 bar Grænni byggð saman byggingu sem uppfyllir kröfur byggingareglugerðar saman við varmaorkunýtna byggingu skv. kröfum BREEAM um orkunýtni upphitunar (Ene 01), auk (Mat 01 skilyrði 5) um val á byggingarefni með umhverfisyfirlýsingu. Niðurstöðurnar voru að losun bygginganna á 50 ára líftíma þeirra var mjög svipuð

HMS reiknaði endurgreiðslutíma í íbúðarhúsum miðað við forsendur sem gefnar eru upp í LCA leiðbeiningunum og nýjum losunarstuðlum frá Umhverfis- og Orkustofnun. Niðurstöðurnar voru að það borgaði sig ekki á 25 ára líftíma þótt orkusparnaður kerfisins væri 40% ef innbyggt kolefni kerfisins væri í efri mörkum. Hins vegar myndi það borga sig ef orkusparnaður væri um og yfir 30% ef innbyggt kolefni væri í neðri mörkum. Í greiningu VSÓ Ráðgjafar á leikskóla Reykjavíkurborgar árið 2023 var talið að vélrænt loftræsikerfi með varmaendurvinnslu myndi einungis lækka orkunotkun allt að 18,8%

Mikilvægt er að skoða þessa hluti á heildrænan hátt, þar sem minni losun á einum stað gæti leitt til meiri losunar annars staðar. Einnig þarf að taka tillit til gæða innilofts, huga að heilsu notenda, og skoða áhrif á framtíðar rakavandamál og tilheyrandi losun við endurbætur húsnæðis. Oft eru það einföldu hlutirnir sem hafa mikil áhrif á að minnka losun, eins og rétt stilling hitakerfa eða breytt hegðunarmynstur notenda.

Skoða má niðurstöður úr orkutengdum aðgerðum Vegvísisins á síðu Byggjum grænni framtíð:

Aðgerð 3.4.: https://byggjumgraenniframtid.is/3-4-fraedsla-um-orkusparnad-i-byggingum/

Aðgerð 3.6.: https://byggjumgraenniframtid.is/3-6-leidbeiningar-um-honnun-hita-kaeli-og-loftraestikerfa/

Aðgerð 3.7.: https://byggjumgraenniframtid.is/3-7-rannsoknir-a-orkunytingu-eldri-bygginga/

Aðgerð 3.9.: https://byggjumgraenniframtid.is/3-9-skoda-krofu-um-styrd-loftraestikerfi-med-varmaendurvinnslu/

Byggjum grænni framtíð – kolefnisspor loftræsikerfa

Skilafrestur húsnæðisáætlana fyrir árið 2026 rann út 20. janúar

Einungis 16 af 62 sveitarfélögum hafa skilað inn staðfestum húsnæðisáætlunum

Innsendar áætlanir ná aðeins til um 15 prósenta landsmanna

Skilafrestur húsnæðisáætlana sveitarfélaga er nú liðinn. Fá sveitarfélög náðu að skila áætlunum innan tímafrests, en vinna við skil heldur áfram í nánu samstarfi við HMS. Húsnæðisáætlanir eru lykilverkfæri við skipulag og stefnumótun í húsnæðismálum og veita mikilvæga yfirsýn yfir stöðu og horfur á húsnæðismarkaði um allt land.

Húsnæðisáætlunum er ætlað að styðja við markvissa uppbyggingu

Húsnæðisáætlanir eiga að gefa heildstæða mynd af stöðu húsnæðismála í hverju sveitarfélagi. Í þeim er að finna greiningu á eftirspurn og framboði ólíkra húsnæðistegunda, mat á framtíðarþörf íbúðarhúsnæðis og umfjöllun um hvernig sveitarfélög hyggjast mæta húsnæðisþörf heimila til skemmri og lengri tíma. Markmið áætlananna er að styðja við markvissa uppbyggingu og auka húsnæðisöryggi.

Í áætlununum er meðal annars fjallað um mannfjöldaþróun, fjölda einstaklinga á heimili, framboð byggingarlóða og þróun byggingarkostnaðar. Þær eru því grundvallarforsenda fyrir upplýsta stefnumótun og samhæfingu aðgerða í húsnæðismálum.

Einungis 13 sveitarfélög skiluðu húsnæðisáætlun innan lögbundins frests

Samkvæmt lögum um húsnæðismál nr. 44/1998 bera sveitarfélög ábyrgð á að vinna og skila húsnæðisáætlunum til HMS fyrir 20. janúar ár hvert. Í ár skiluðu 13 af 62 sveitarfélögum húsnæðisáætlun innan lögbundins frests og ná þær áætlanir til um 14 prósenta landsmanna.

HMS hefur verið í virku samstarfi við sveitarfélögin vegna skila á áætlununum og hefur það samstarf almennt mætt jákvæðu viðmóti og vilja til þess að skila inn áætlunum á réttum tíma. Frekari upplýsingar um stöðu húsnæðisáætlana má sjá í mælaborði húsnæðisáætlana.

Samantekt húsnæðisáætlana 2025 í vinnslu

HMS bíður nú eftir birtingu mannfjöldatalna Hagstofu Íslands fyrir fjórða ársfjórðung 2025. Að þeim gögnum fengnum hefst vinna við samantekt húsnæðisáætlana ársins 2025.

Gert er ráð fyrir að samantektin verði birt í síðari hluta febrúarmánaðar, eftir því hvenær tölur Hagstofunnar liggja fyrir. Þar verður meðal annars farið yfir mun á spáðri og raunverulegri mannfjölgun, umfang íbúðabygginga miðað við áætlanir og hvernig lóðaúthlutanir gengu á árinu.

Flest sveitarfélög eru of sein að skila húsnæðisáætlunum

Langur sölutími nýrra íbúða hefur leitt til þess að hlutdeild þeirra í framboði íbúða hefur farið vaxandi

Hlutur nýrra íbúða í framboði hefur ekki mælst meiri á höfuðborgarsvæðinu í átta ár

Margar óseldar nýjar íbúðir á Völlunum í Hafnarfirði, á Álftanesi og í Vatnsmýrinni kæla fasteignamarkaðinn

Hlutdeild nýrra íbúða í framboði hefur aukist töluvert á höfuðborgarsvæðinu á undanförnum mánuðum. Rúmur helmingur allra íbúða á höfuðborgarsvæðinu á sölu eru í nýbyggingu og er það hæsta hlutfall nýrra íbúða af framboði frá því mælingar HMS hófust árið 2018. Þetta kemur fram í mánaðarskýrslu HMS, sem lesa má með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Í upphafi janúarmánaðar voru 5.105 íbúðir til sölu á landinu öllu, þar af 2.234 nýjar íbúðir. Hlutfall nýrra íbúða af framboði mældist 51% á höfuðborgarsvæðinu í upphafi árs, en þetta er í fyrsta skipti sem hlutfallið fer upp fyrir 50%.

Í nágrenni höfuðborgarsvæðisins hefur hlutfallið verið nokkuð stöðugt síðustu mánuði og mældist 44% í upphafi árs. Annars staðar á landsbyggðinni hefur hlutfallið leitað niður á við síðustu mánuði og mældist um 17% í byrjun janúar.

Hátt hlutfall nýrra íbúða til sölu endurspeglar mikla íbúðauppbyggingu undanfarin ár, á sama tíma og sala nýbygginga hefur dregist saman. Í kjölfarið sitja nýjar íbúðir lengur á markaðnum og safnast upp, á meðan aðrar íbúðir seljast að jafnaði hraðar og hverfa fyrr af markaðnum.

Birgðatími er lengri á svæðum með mikið af nýjum íbúðum

Birgðatími lengdist á milli mánaða í desember alls staðar á landinu og hefur aldrei mælst lengri á höfuðborgarsvæðinu eða í nágrenni þess, en birgðatími sýnir hversu langan tíma það tæki að selja núverandi framboð af íbúðum miðað við söluhraða síðasta mánaðar.

Birgðatími er lengstur á þeim svæðum þar sem framboð nýrra íbúða er mest. Þetta má sjá þegar birgðatími er skoðaður eftir póstnúmerum á höfuðborgarsvæðinu og settur í samhengi við framboð nýrra íbúða.

Nýbyggingasvæði á Völlunum í Hafnarfirði (221), á Álftanesi (225) og í Vatnsmýrinni (102) í Reykjavík standa helst upp úr þegar kemur að birgðatíma. Hlutfall nýrra íbúða af framboði er jafnframt hæst í þessum póstnúmerum, eða um 85% í póstnúmeri 221, um 86% í póstnúmeri 225 og um 61% í póstnúmeri 102.

Birgðatíminn er stystur í póstnúmerum 103, 107 og 109 þar sem eru svo til engar íbúðir í nýbyggingum til sölu um þessar mundir. Birgðatíminn er einnig nokkuð stuttur á Seltjarnarnesi (170), í Árbæ (110), Grafarvogi (112) og Grafarholti (113) þar sem hlutfall nýbygginga af framboði er á bilinu 10% til 41%.

Önnur hver íbúð til sölu á höfuðborgarsvæðinu er í nýbyggingu

Frítekjumörk húsnæðisbóta hækka (2)

Frítekjumörk húsnæðisbóta hækka (2)

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Meðalleiga á námsgörðum á höfuðborgarsvæðinu um 150 þúsund krónur

Byggjum grænni framtíð – kolefnisspor loftræsikerfa

Flest sveitarfélög eru of sein að skila húsnæðisáætlunum

Önnur hver íbúð til sölu á höfuðborgarsvæðinu er í nýbyggingu

Fleiri fréttir

Meðalleiga á námsgörðum á höfuðborgarsvæðinu um 150 þúsund krónur

Byggjum grænni framtíð – kolefnisspor loftræsikerfa

Flest sveitarfélög eru of sein að skila húsnæðisáætlunum

Önnur hver íbúð til sölu á höfuðborgarsvæðinu er í nýbyggingu